Trẻ em bị nghẹt mũi: Nguyên nhân và cách hỗ trợ cải thiện an toàn

Trẻ em bị nghẹt mũi là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt khi thời tiết thay đổi hoặc trẻ mắc các bệnh lý đường hô hấp. Nghẹt mũi có thể khiến trẻ khó chịu, bú kém, quấy khóc và ngủ không ngon giấc. Vậy nguyên nhân gây nghẹt mũi ở trẻ là gì và cha mẹ nên xử lý như thế nào để giúp bé dễ chịu hơn?

1. Nguyên nhân gây nghẹt mũi ở trẻ em

Nghẹt mũi xảy ra khi niêm mạc mũi bị sưng nề hoặc dịch tiết tích tụ làm cản trở luồng không khí lưu thông. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

1.1 Thời tiết thay đổi đột ngột

Khi nhiệt độ hoặc độ ẩm thay đổi, niêm mạc đường hô hấp của trẻ dễ bị kích thích, làm tăng tiết dịch và gây nghẹt mũi.

Tình trạng này thường xuất hiện vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết trở lạnh.

1.2 Cảm lạnh, cảm cúm

Nhiễm virus là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ em bị nghẹt mũi. Ngoài nghẹt mũi, trẻ có thể kèm theo các biểu hiện như chảy nước mũi, ho, sốt, đau họng, mệt mỏi

1.3 Dị ứng

Một số tác nhân có thể làm trẻ bị kích ứng niêm mạc mũi như bụi mịn, phấn hoa, khói thuốc, lông thú cưng, hóa chất, mùi hương mạnh. Khi bị dị ứng, trẻ có thể hắt hơi liên tục, ngứa mũi và chảy nước mũi trong.

1.4 Bệnh lý tai mũi họng

Một số bệnh lý như viêm mũi, viêm xoang, viêm VA, viêm họng hoặc viêm tai giữa cũng có thể khiến trẻ bị nghẹt mũi kéo dài. Đặc biệt, viêm VA hoặc VA quá phát có thể khiến trẻ nghẹt mũi kéo dài, thở miệng, ngủ ngáy, ngủ không yên giấc hoặc viêm tai giữa tái phát.

Một số bệnh lý tai mũi họng có thể khiến trẻ nghẹt mũi kéo dài

1.5 Không khí khô hoặc môi trường ô nhiễm

Không khí quá khô làm niêm mạc mũi mất độ ẩm, tạo cảm giác khô rát và khó chịu. Trong khi đó, môi trường nhiều khói bụi có thể làm tình trạng nghẹt mũi trở nên nặng hơn.

1.6 Dị vật mũi ở trẻ

Dị vật mũi: Ở trẻ nhỏ, nghẹt mũi một bên, chảy dịch mũi hôi hoặc lẫn máu có thể gợi ý dị vật trong mũi. Trường hợp này không nên tự lấy dị vật tại nhà mà cần đưa trẻ đi khám.

2. Trẻ em bị nghẹt mũi phải làm sao?

Khi trẻ bị nghẹt mũi, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà để hỗ trợ cải thiện triệu chứng.

2.1 Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý

Nhỏ nước muối sinh lý giúp làm ẩm niêm mạc và hỗ trợ làm loãng dịch nhầy. Cách thực hiện:

Đặt trẻ nằm ngửa
Nhỏ 1-2 giọt nước muối sinh lý vào mỗi bên mũi
Chờ vài phút để dịch mềm hơn

Sau đó có thể lau hoặc hút nhẹ dịch tiết nếu cần. Nên dùng nước muối sinh lý phù hợp cho trẻ, không tự pha dung dịch muối quá mặn và không dùng chung đầu nhỏ/xịt. Với trẻ sơ sinh, thao tác cần nhẹ nhàng, tránh bơm/xịt mạnh vì có thể khiến trẻ sặc hoặc khó chịu.

2.2 Hút dịch mũi đúng cách

Đối với trẻ nhỏ chưa biết xì mũi, cha mẹ có thể dùng dụng cụ hút mũi phù hợp để loại bỏ dịch tiết. Lưu ý:

Không hút quá nhiều lần trong ngày
Vệ sinh dụng cụ trước và sau khi dùng
Thao tác nhẹ nhàng để tránh kích ứng niêm mạc

Lưu ý, cha mẹ không hút mũi quá thường xuyên hoặc hút quá sâu vì có thể làm tổn thương niêm mạc, gây chảy máu mũi hoặc khiến trẻ sợ hãi. Chỉ hút khi dịch mũi nhiều làm trẻ khó bú, khó ngủ hoặc khó thở qua mũi.

2.3 Giữ đủ độ ẩm trong phòng

Máy tạo ẩm có thể hỗ trợ giảm khô mũi và giúp trẻ dễ chịu hơn. Tuy nhiên, cha mẹ cần vệ sinh máy thường xuyên để hạn chế vi khuẩn, nấm mốc phát triển.

2.4 Cho trẻ uống đủ nước

Nước giúp làm loãng dịch nhầy và hỗ trợ giữ ẩm niêm mạc. Tùy độ tuổi, trẻ có thể được bổ sung nước lọc, sữa, súp hoặc cháo loãng phù hợp để hỗ trợ làm loãng dịch tiết và tránh mất nước

Với trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 6 tháng, cha mẹ nên hỏi nhân viên y tế về lượng nước phù hợp; không tự ý cho trẻ uống nước hoặc nước ép thay thế sữa.

Uống đủ nước giúp hỗ trợ làm loãng dịch nhầy và giữ ẩm đường hô hấp

Khi trẻ bị nghẹt ở mũi, cha mẹ không tự ý dùng thuốc nhỏ/xịt mũi co mạch, thuốc cảm cúm phối hợp, thuốc kháng histamin hoặc kháng sinh cho trẻ nếu chưa có chỉ định. Bởi vì, một số thuốc thông mũi có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng ở trẻ nhỏ và không phù hợp cho trẻ sơ sinh/trẻ nhỏ.

3. Cách hỗ trợ giảm nghẹt mũi cho bé tại nhà

Để cải thiện nghẹt mũi an toàn tại nhà, cha mẹ có thể tham khảo một số cách dưới đây:

3.1 Cho trẻ tiếp xúc hơi nước ấm

Hơi nước ấm giúp làm loãng dịch tiết trong mũi, từ đó hỗ trợ giảm nghẹt mũi. Có thể cho trẻ ngồi trong phòng tắm có hơi nước ấm trong thời gian ngắn. Tránh để trẻ tiếp xúc trực tiếp với nước nóng để hạn chế nguy cơ bỏng.

Đặc biệt, cha mẹ không xông trực tiếp bằng nồi nước nóng, không trùm khăn kín đầu trẻ và không tự ý dùng tinh dầu/dầu gió/long não cho trẻ nhỏ vì có thể gây kích ứng hoặc nguy cơ bỏng. Dừng ngay nếu trẻ ho nhiều, khó thở, chóng mặt hoặc kích ứng.

3.2 Massage nhẹ vùng mũi

Massage nhẹ hai bên cánh mũi có thể giúp trẻ thư giãn và cảm thấy dễ chịu hơn. Cha mẹ dùng đầu ngón tay vuốt nhẹ dọc sống mũi và vùng cánh mũi với lực vừa phải.

3.3 Giữ ấm cơ thể khi trẻ ở trong môi trường điều hòa

Khi trẻ ở trong phòng điều hòa hoặc thời tiết lạnh, cha mẹ nên giữ ấm vùng cổ, ngực, bàn chân cho trẻ, đồng thời tránh để luồng gió thổi trực tiếp vào mặt hoặc mũi trẻ.

3.4 Làm sạch môi trường sống

Để hạn chế nghẹt mũi tái phát, cha mẹ nên giữ nhà cửa thông thoáng, hạn chế khói thuốc lá, vệ sinh chăn ga thường xuyên, tránh để trẻ tiếp xúc bụi bẩn, lông động vật.

Giữ vệ sinh phòng ở của trẻ sạch sẽ giảm nguy cơ mắc bệnh

4. Trẻ bị nghẹt mũi khi nào cần đi khám?

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu nghẹt mũi kéo dài nhiều ngày không cải thiện, sốt cao, trẻ dưới 3 tháng có sốt, khó thở, thở nhanh, thở rút lõm, tím tái, bỏ bú/bỏ ăn, li bì, quấy khóc nhiều, dấu hiệu mất nước, dịch mũi đặc vàng/xanh kéo dài hoặc có mùi hôi, nghẹt một bên kèm dịch hôi/lẫn máu, đau tai, đau vùng mặt hoặc triệu chứng nặng lên sau khi đã đỡ.

Trẻ em khi nào cần đi khám?

Trẻ em bị nghẹt mũi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như cảm lạnh, dị ứng, thay đổi thời tiết hoặc bệnh lý đường hô hấp. Việc chăm sóc đúng cách, vệ sinh mũi hợp lý và theo dõi dấu hiệu bất thường sẽ giúp trẻ nhanh cải thiện và dễ chịu hơn. Nếu cần tư vấn thêm về chăm sóc mũi họng cho trẻ, vui lòng liên hệ tổng đài theo số hotline miễn cước 1800 234 558 để được Dược sĩ chuyên môn hỗ trợ. Thông tin trong bài chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Cha mẹ không tự ý dùng thuốc hoặc sản phẩm hỗ trợ cho trẻ khi chưa có tư vấn phù hợp từ nhân viên y tế.