Viêm mũi dị ứng: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách kiểm soát hiệu quả
Viêm mũi dị ứng là một trong những bệnh lý hô hấp thường gặp, gây ra nhiều biểu hiện khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Vậy làm thế nào để kiểm soát tình trạng này hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu nội dung trong bài viết dưới đây.
Nguyên nhân gây viêm mũi dị ứng bạn cần biết
Viêm mũi do dị ứng thường xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng với các yếu tố như lông thú, mạt bụi hay phấn hoa…Sự kích thích này khiến niêm mạc mũi bị ảnh hưởng và xuất hiện các triệu chứng như chảy nước mũi, nghẹt mũi, ngứa mũi và hắt hơi.
Viêm mũi dị ứng thường gây hắt hơi, chảy nước mũi
Dị ứng ở mũi thường khởi phát do tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng phổ biến sau:
- Các yếu tố gây dị ứng trong không khí thường bao gồm phấn hoa phát tán từ cây cối, các loại cỏ và cỏ dại.
- Trong không gian sinh hoạt, các tác nhân gây dị ứng thường gặp bao gồm mạt bụi tồn tại trong thảm, rèm cửa, chăn ga và đồ nội thất, lông thú cưng, bào tử nấm mốc, cũng như gián với các chất tiết và chất thải của chúng.
- Trong môi trường làm việc, một số nghề nghiệp có nguy cơ tiếp xúc với dị nguyên cao như thợ làm bánh, thợ cắt tóc, bác sĩ thú y hay người làm trong lĩnh vực sinh học, do thường xuyên tiếp xúc với các chất dễ gây kích ứng.
Những biểu hiện cảnh báo viêm mũi dị ứng
Khi bị viêm mũi dị ứng, người bệnh thường xuất hiện các biểu hiện như sổ mũi, ngứa mũi, ngứa mắt và cảm giác tắc nghẹt mũi. Tùy theo cơ địa và mức độ phản ứng của từng người, các triệu chứng này có thể biểu hiện nhẹ hoặc rõ rệt khác nhau.
Thể bệnh có chu kỳ (hay dị ứng ở mũi theo mùa)
Tình trạng này thường xuất hiện đột ngột khi thời tiết chuyển mùa, nhất là sau khi tiếp xúc với phấn hoa hoặc dị nguyên theo mùa. Người bệnh có thể hắt hơi liên tục nhiều lần, kèm theo chảy nước mắt, mắt đỏ, cảm giác cay rát, ngứa và khó chịu trong mũi.
Triệu chứng có thể xuất hiện theo mùa và kéo dài trong suốt thời gian tiếp xúc với dị nguyên, mức độ nặng nhẹ tùy cơ địa và nồng độ dị nguyên trong môi trường. Tình trạng này có xu hướng lặp lại vào cùng thời điểm mỗi năm và có thể kéo dài trong nhiều năm.
Viêm mũi theo mùa thường gây cảm giác ngứa, khó chịu
Thể bệnh không chu kỳ (dị ứng mũi dai dẳng)
Đây là dạng thường gặp nhất, người bệnh thường bị chảy nước mũi rõ rệt vào buổi sáng khi vừa thức dậy, sau đó giảm dần trong ngày. Tuy nhiên, khi tiếp xúc với các yếu tố như không khí lạnh, bụi hoặc gió, triệu chứng có thể dễ dàng xuất hiện trở lại.
Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường xuất hiện các đợt chảy nước mũi kèm theo hắt hơi liên tục trong thời gian dài. Sau đó, khi tình trạng tiến triển nặng hơn có thể gây cảm giác ngứa có thể lan ở mũi, họng và mắt, kèm đau tức vùng gốc mũi và nghẹt mũi kéo dài.
Chảy dịch mũi sau có thể gây vướng họng, ho hoặc khó chịu vùng họng. Nếu có khò khè, khó thở hoặc triệu chứng kéo dài, người bệnh nên đi khám để loại trừ hen phế quản hay bệnh lý hô hấp khác.
Cách trị viêm mũi dị ứng tại nhà hiệu quả
Tùy theo mức độ nặng nhẹ của viêm mũi do dị ứng, bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn các phương pháp điều trị phù hợp cho từng trường hợp cụ thể.
3.1 Cách điều trị viêm mũi dị ứng bằng thuốc
Thuốc kháng histamin giúp kiểm soát viêm mũi do dị ứng bằng cách ức chế histamin – chất trung gian được cơ thể giải phóng trong phản ứng dị ứng – từ đó làm giảm các triệu chứng. Hiện nay, thuốc kháng histamin thường dùng ở dạng viên uống, thuốc xịt mũi, tùy vào mức độ triệu chứng và chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để đảm bảo phù hợp và an toàn.
Thuốc kháng histamin hay được sử dụng để điều trị dị ứng hiện nay
Thuốc xịt mũi chứa corticoid giúp giảm viêm và cải thiện triệu chứng viêm mũi do dị ứng. Tuy nhiên, khi sử dụng có thể gặp một số tác dụng phụ như kích ứng mũi, đau đầu, chảy máu cam, loét niêm mạc, nhiễm Candida tại chỗ, vì vậy nên dùng theo hướng dẫn của bác sĩ. Một số sản phẩm phổ biến gồm Flonase®, Nasacort® và Rhinocort®.
Thuốc chống sung huyết giúp làm giảm nhanh tình trạng nghẹt mũi và áp lực xoang. Tuy nhiên, nếu sử dụng kéo dài có thể gây hiện tượng “dội ngược”, khiến triệu chứng trở nên nặng hơn.
Liệu pháp miễn dịch có thể được cân nhắc khi các phương pháp điều trị khác không mang lại hiệu quả. Cách này hoạt động bằng việc cho cơ thể tiếp xúc dần với dị nguyên theo liều tăng dần, từ đó giúp giảm mức độ nhạy cảm và hạn chế triệu chứng khi tiếp xúc lại với tác nhân gây dị ứng.
3.2 Cách điều trị viêm mũi dị ứng bằng biện pháp tự nhiên
Hạn chế tiếp xúc với các yếu tố gây dị ứng là cách quan trọng giúp kiểm soát triệu chứng. Người bệnh nên tránh tiếp xúc với bụi, nấm mốc, lông vật nuôi, mỹ phẩm hoặc các chất tẩy rửa dễ gây kích ứng để giảm nguy cơ bùng phát bệnh.
Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý kết hợp với lối sống lành mạnh sẽ giúp nâng cao sức đề kháng. Việc ăn uống khoa học và sinh hoạt điều độ góp phần hỗ trợ cơ thể phòng ngừa và cải thiện các triệu chứng hiệu quả hơn.
Viêm mũi dị ứng dùng thuốc gì tốt và an toàn?
Các triệu chứng của viêm mũi do dị ứng có thể kéo dài và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày. Tùy vào mức độ bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương án điều trị phù hợp. Dưới đây là một số nhóm thuốc thường được sử dụng phổ biến hiện nay.
Thuốc thông mũi hoạt động bằng cách làm co mạch tại niêm mạc, giúp giảm nghẹt và hạn chế chảy nước mũi. Một số hoạt chất thường gặp gồm phenylephrine, pseudoephedrine…Thuốc thông mũi chỉ nên dùng ngắn ngày theo hướng dẫn chuyên môn; cần thận trọng ở trẻ nhỏ và người có tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc cường giáp
Thuốc thông mũi giúp giảm tình trạng dị ứng
Thuốc kháng histamin dạng uống, thường là thế hệ 2, được sử dụng để kiểm soát các triệu chứng dị ứng ở mũi một cách hiệu quả. Theo FDA, sử dụng thuốc montelukast không phải lựa chọn ưu tiên để điều trị viêm mũi dị ứng.
Một số lưu ý khi dùng thuốc xịt mũi cho viêm mũi dị ứng
Khi sử dụng thuốc xịt mũi, người bệnh cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ về liều lượng và thời gian dùng, đồng thời tránh lạm dụng các loại thuốc co mạch quá 7 ngày. Bên cạnh đó, trong quá trình sử dụng cũng cần lưu ý một số điểm quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả cho trẻ.
- Dùng thuốc đúng liều là rất quan trọng, không nên tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc, đặc biệt với các loại có tác dụng co mạch, vì có thể gây phản tác dụng và khiến tình trạng nghẹt mũi trở nên nghiêm trọng hơn.
- Sử dụng đúng kỹ thuật: Khi xịt mũi nên nằm ngửa hoặc ngồi và hơi nghiêng đầu, giữ chai thuốc ở vị trí phù hợp với mũi rồi xịt nhẹ nhàng để đảm bảo thuốc phân tán đều.
- Cần sử dụng với tần suất hợp lý: Đối với dung dịch nước muối sinh lý, có thể xịt rửa mũi cho trẻ khoảng 2-4 lần mỗi ngày. Tuy nhiên, không nên lạm dụng khi trẻ không có triệu chứng, vì việc xịt quá thường xuyên có thể làm niêm mạc mũi bị khô, mỏng và ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể.
- Đảm bảo vệ sinh đúng cách: Trước khi xịt mũi, nên làm sạch hoặc hút bớt dịch nhầy để giúp thuốc tiếp xúc tốt hơn với niêm mạc và phát huy hiệu quả tối ưu.
Một số lưu ý khi dùng thuốc xịt ở mũi cho trẻ em
Bài viết trên chia sẻ những thông tin hữu ích hy vọng giúp quý độc hiểu rõ về viêm mũi dị ứng từ đó lựa chọn biện pháp chăm sóc phù hợp. Nếu cần được tư vấn vui lòng liên hệ tổng đài theo số hotline miễn cước 1800 234 558 để được Dược sĩ chuyên môn hỗ trợ.
Tài liệu tham khảo
- Tác giả Medically Reviewed(2023), Allergic Rhinitis (Hay Fever), my.clevelandclinic.org
- Tác giả mayoclinic(2024), Hay fever, mayoclinic.org.
