Viêm xoang: Cách nhận biết và hướng xử lý hiệu quả

Viêm xoang hay viêm mũi xoang, là bệnh lý thường gặp ở vùng mũi xoang hiện nay. Không chỉ gây khó chịu, bệnh còn ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày và có thể tiến triển thành mạn tính ở một số trường hợp nếu tái phát nhiều lần, kéo dài hoặc có kèm yếu tố nguy cơ. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết sớm và tham khảo các cách chăm sóc, cải thiện hiệu quả.

1. Viêm xoang là gì?

Xoang là các hốc chứa không khí nằm trong vùng hộp sọ, phân bố ở khu vực trán, hai bên mũi, má và quanh mắt. Dịch nhầy cùng hệ thống lông chuyển trong xoang có vai trò duy trì độ ẩm, giữ lại bụi bẩn và các chất kích ứng, đồng thời vận chuyển chúng ra ngoài để bảo vệ đường hô hấp.

Viêm xoang (hay viêm mũi xoang) là tình trạng các mô lót trong xoang (những khoang chứa không khí ở vùng trán, má và mũi) bị viêm, gây ra các triệu chứng như đau vùng mặt, nghẹt mũi, chảy nước mũi và đôi khi có dịch đặc.

Viêm xoang cấp thường xuất hiện sau nhiễm virus đường hô hấp, điển hình là sau cảm lạnh. Trong một số trường hợp, vi khuẩn, nấm hoặc yếu tố dị ứng cũng có thể liên quan và góp phần gây bệnh.

Hiện nay, viêm mũi xoang được phân chia thành nhiều loại dựa trên vị trí tổn thương, thời gian tiến triển và nguyên nhân gây bệnh như sau:

Dựa vào vị trí bị ảnh hưởng, bệnh lý ở xoang có thể được phân thành các dạng như viêm xoang sàng, xoang hàm, xoang bướm, xoang trán và viêm đa xoang.
Dựa trên thời gian tiến triển, viêm mũi xoang thường được chia thành hai dạng chính là cấp tính và mạn tính.
Xét theo nguyên nhân, bệnh lý viêm mũi xoang có thể được phân thành các nhóm như do vi khuẩn, virus hoặc do nấm gây ra. Ngoài nhiễm trùng, bệnh có thể liên quan dị ứng, polyp mũi, lệch vách ngăn, bệnh răng hàm trên hoặc suy giảm miễn dịch.

Viêm xoang có thể do virus, vi khuẩn gây ra

2. Triệu chứng viêm xoang theo từng giai đoạn

Tùy vào mức độ và giai đoạn của bệnh, người bị viêm mũi xoang có thể xuất hiện các biểu hiện sau:

2.1 Giai đoạn cấp tính

Viêm mũi xoang cấp tính là tình trạng các xoang bị viêm trong thời gian ngắn, thường dưới 4 tuần. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau vùng trán hoặc mặt và suy giảm khả năng ngửi mùi.

2.2 Giai đoạn mạn tính

Viêm mũi xoang mạn tính là tình trạng viêm và sưng ở các xoang kéo dài từ 12 tuần trở lên, thậm chí vẫn tồn tại dù đã được điều trị. Tình trạng này khiến dịch nhầy bị ứ lại, không thoát ra ngoài, dẫn đến nghẹt mũi và gây khó khăn khi thở bằng mũi. Đồng thời, khu vực quanh mắt cũng có thể xuất hiện cảm giác sưng hoặc đau.

Ở giai đoạn mạn tính, người bệnh thường xuất hiện tình trạng sau:

Chảy nước mũi với dịch đặc, có thể kèm theo hiện tượng dịch chảy xuống họng.
Nghẹt mũi kéo dài khiến việc hô hấp bằng mũi trở nên khó khăn.
Có thể cảm thấy đau, sưng hoặc nhạy cảm ở vùng quanh mắt, má, mũi và trán, đồng thời suy giảm khả năng ngửi và cảm nhận vị giác.
Một số biểu hiện khác cũng có thể gặp như đau đầu, đau tai, ho, đau họng, hơi thở có mùi và cảm giác mệt mỏi.

Ngạt mũi là triệu chứng điển hình khi xoang bị viêm

3. Các dấu hiệu của viêm xoang nặng

Viêm mũi xoang cấp tính và mạn tính có nhiều biểu hiện giống nhau, tuy nhiên nhiễm trùng xoang cấp tính thường chỉ diễn ra trong thời gian ngắn và hay liên quan đến các đợt cảm lạnh hoặc nhiễm trùng đường hô hấp trên.

Ngược lại, viêm mũi xoang mạn tính có triệu chứng kéo dài từ 12 tuần trở lên và đôi khi phát triển sau nhiều đợt xoang cấp tái diễn. Khi bệnh tiến triển nặng có thể xuất hiện các dấu hiệu của viêm xoang nặng rõ rệt hơn như sau:

Đau nhức dữ dội: Cơn đau thường khởi phát ở vùng mặt, sau đó lan ra trán, gò má, quanh mắt hoặc xuống phía sau gáy và có xu hướng tăng lên khi cúi đầu.
Chảy dịch và nghẹt mũi nghiêm trọng: Dịch mũi thường đặc, có màu vàng hoặc xanh, tiết nhiều và đôi khi kèm mùi khó chịu, gây tắc nghẽn mũi kéo dài. Lưu ý, màu dịch mũi không đủ để xác định viêm xoang do nhiễm khuẩn; cần đánh giá thêm thời gian bệnh, mức độ đau, sốt và diễn tiến triệu chứng.
Mất khứu giác và vị giác: Khi xoang bị viêm kéo dài khiến niêm mạc bị sưng nề, từ đó làm giảm, thậm chí mất khả năng ngửi và cảm nhận mùi vị.
Sốt cao kèm mệt mỏi: Người bệnh có thể sốt cao hoặc sốt kéo dài, kèm mệt mỏi nhiều, đi kèm cảm giác chóng mặt, buồn nôn và cơ thể uể oải, suy nhược.
Sưng đau quanh mắt: Vùng mắt có thể bị sưng đỏ, kèm cảm giác đau, nhìn mờ hoặc giảm thị lực do ảnh hưởng của tình trạng viêm.
Ho dai dẳng: Dịch từ mũi chảy xuống họng có thể gây kích ứng, tạo cảm giác ngứa rát và dẫn đến ho, thường rõ rệt hơn vào ban đêm.

Nhiễm trùng xoang gây đau nhức dữ dội vùng mặt trán

4. Cách điều trị viêm xoang hiện nay

Hiện nay, việc điều trị viêm nhiễm xoang có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau tùy theo tình trạng cụ thể của người bệnh.

4.1 Điều trị bằng thuốc

Tùy theo nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ sẽ cân nhắc và chỉ định các loại thuốc phù hợp để cải thiện triệu chứng:

Thuốc xịt mũi chứa corticoid:

Có tác dụng làm giảm tình trạng viêm và sưng ở niêm mạc mũi xoang, từ đó giúp đường thở trở nên thông thoáng hơn.

Rửa mũi bằng nước muối sinh lý:

Giúp làm loãng dịch tiết, hỗ trợ loại bỏ bụi, dị nguyên và làm thông thoáng mũi. Khi rửa mũi, nên sử dụng nước muối sinh lý hoặc dung dịch được pha đúng hướng dẫn và đảm bảo dụng cụ sạch, không dùng nguồn nước kém vệ sinh.

Thuốc chống dị ứng:

Thuốc chống dị ứng có thể được dùng khi viêm mũi xoang liên quan dị ứng.

Thuốc kháng sinh:

Thường được chỉ định trong trường hợp xoang bị viêm do vi khuẩn, nhằm kiểm soát và loại bỏ tác nhân gây nhiễm trùng. Người bệnh không nên tự ý sử dụng kháng sinh, việc dùng thuốc cần do bác sĩ cân nhắc và chỉ định khi có nghi ngờ nhiễm khuẩn.

Nghi ngờ nhiễm khuẩn thường được đặt ra khi triệu chứng kéo dài trên 10 ngày không thuyên giảm, diễn biến nặng ngay từ đầu hoặc trở nên nặng hơn sau giai đoạn đã cải thiện.

Lưu ý, các thuốc như xịt corticoid, thuốc kháng dị ứng, thuốc thông mũi và kháng sinh cần được sử dụng theo đúng chỉ định chuyên môn. Đặc biệt, các thuốc xịt hoặc nhỏ mũi có tác dụng co mạch nếu dùng kéo dài có thể gây hiện tượng nghẹt mũi hồi ứng, làm triệu chứng trở nên nặng hơn do đó nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng..

4.2 Điều trị phẫu thuật

Với các trường hợp viêm nhiễm xoang mạn tính không đáp ứng thuốc điều trị, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật nội soi. Kỹ thuật này sử dụng một ống nội soi nhỏ, linh hoạt có gắn nguồn sáng cùng các dụng cụ chuyên dụng để loại bỏ phần mô gây tắc nghẽn trong xoang.

4.3 Các biện pháp điều trị khác

Bên cạnh các phương pháp điều trị chính, người bệnh có thể áp dụng thêm một số cách hỗ trợ tại nhà như chườm ấm vùng mũi hoặc xông hơi để giúp giảm triệu chứng và tạo cảm giác dễ chịu hơn.

Lưu ý, phương pháp xông hơi không nên áp dụng cho trẻ nhỏ. Khi thực hiện, cần dùng nước ở nhiệt độ an toàn để tránh gây bỏng và ngừng ngay nếu xuất hiện biểu hiện khó thở hoặc kích ứng.

Một số thuốc điều trị viêm mũi xoang hiện nay

Bài viết mang tính chất tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị của bác sĩ. Người bệnh không nên tự ý sử dụng kháng sinh, corticoid hoặc các thuốc xịt mũi trong thời gian dài khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.

5. Những đối tượng nào dễ mắc viêm xoang?

Dưới đây là một số đối tượng dễ gặp phải các vấn đề bệnh lý về xoang:

Người có cơ địa dị ứng với các yếu tố như thời tiết, phấn hoa, bụi hay lông động vật, khiến niêm mạc mũi dễ bị kích ứng và sưng nề.
Trường hợp có bất thường về cấu trúc mũi như lệch vách ngăn, phì đại cuốn mũi hoặc polyp cũng làm cản trở lưu thông không khí và dịch nhầy, từ đó tăng nguy cơ viêm.
Người có hệ miễn dịch suy yếu như người mắc bệnh mạn tính, suy dinh dưỡng (đặc biệt ở trẻ nhỏ) hoặc đang điều trị các bệnh lý nặng cũng dễ bị ảnh hưởng.
Những người đang mắc các bệnh liên quan đến đường hô hấp hoặc vùng lân cận như viêm họng, viêm amidan, hen suyễn, bệnh răng miệng…cũng có nguy cơ cao hơn.
Người có môi trường sống và làm việc nhiều khói bụi, hóa chất hoặc khói thuốc lá cũng là yếu tố thuận lợi làm tăng khả năng mắc bệnh lý về xoang.

Người làm việc trong môi trường nhiều khói bụi dễ mắc bệnh lý về xoang

6. Khi nào người bị viêm xoang cần đi khám?

Người bệnh nên thăm khám khi:
– Các triệu chứng kéo dài trên 10 ngày không thuyên giảm, kèm theo sốt cao, đau nhiều vùng mặt, dịch mũi đặc hoặc có mùi hôi.
– Tình trạng nặng lên sau khi đã cải thiện, viêm xoang tái phát nhiều lần hoặc có bệnh nền, suy giảm miễn dịch.
– Người bệnh cần đi khám khẩn cấp nếu xuất hiện các dấu hiệu như sưng đỏ quanh mắt, đau đầu dữ dội, nhìn mờ hoặc giảm thị lực, cứng gáy, lú lẫn, nôn nhiều hoặc khó thở.

Với những thông tin hữu ích trong bài viết trên hy vọng sẽ giúp quý độc giả hiểu rõ hơn về viêm xoang từ đó lựa chọn được biện pháp chăm sóc phù hợp. Để được dược sĩ chuyên môn tư vấn thêm vui lòng liên hệ số hotline miễn cước 1800 234 558.