Cách giữ ấm và bảo vệ cổ họng mũi mùa đông
Nhiệt độ giảm sâu, không khí hanh khô và sự thay đổi thời tiết đột ngột khiến đường hô hấp dễ bị kích ứng, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tai mũi họng. Vậy cách giữ ấm và bảo vệ cổ họng mũi mùa đông như thế nào để chủ động chăm sóc sức khỏe cho cả gia đình? Cùng tìm hiểu kế hoạch chăm sóc đơn giản, khoa học và dễ áp dụng dưới đây.
1. Vì sao cần chú trọng chăm sóc mũi họng khi mùa đông đến?
Mùa đông thường đi kèm với nhiệt độ thấp, độ ẩm thay đổi và những đợt không khí lạnh tràn về. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ hô hấp, khiến niêm mạc mũi họng dễ bị khô, kích ứng và tạo cảm giác khó chịu khi hít thở.
Không chỉ vậy, thời điểm giao mùa và mùa lạnh cũng là giai đoạn nhiều loại virus đường hô hấp lưu hành. Nếu không chủ động phòng ngừa, mỗi thành viên trong gia đình đều có nguy cơ mắc các bệnh như cảm lạnh, cúm, viêm họng, viêm mũi hoặc viêm xoang.
1.1 Không khí lạnh và hanh khô tác động đến niêm mạc mũi họng như thế nào?
Mũi và họng là những bộ phận đầu tiên tiếp xúc với không khí từ môi trường bên ngoài. Trong đó, niêm mạc mũi có vai trò làm ấm, làm ẩm và lọc một phần bụi bẩn trước khi luồng khí đi sâu vào đường hô hấp.
Khi thời tiết chuyển lạnh, đặc biệt trong điều kiện không khí khô, lớp niêm mạc có thể bị mất độ ẩm, dẫn đến một số biểu hiện:
- Khô mũi, khô họng: Cảm giác rát, ngứa hoặc khó chịu khi hít thở, nói chuyện và nuốt.
- Tăng tiết dịch mũi: Một số người dễ xuất hiện tình trạng chảy nước mũi khi tiếp xúc với không khí lạnh.
- Hắt hơi, nghẹt mũi: Niêm mạc mũi phản ứng với sự thay đổi nhiệt độ hoặc các yếu tố kích thích từ môi trường.
- Ho và đau rát họng: Không khí khô, bụi bẩn và các tác nhân gây nhiễm trùng có thể làm cổ họng khó chịu.
Ngoài ra, môi trường trong nhà đóng kín vào mùa đông có thể khiến không khí lưu thông kém. Khi nhiều người cùng sinh hoạt trong một không gian thiếu thông thoáng, nguy cơ tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh đường hô hấp cũng có thể tăng lên.
Không khí trong nhà quá khô có thể gây kích ứng đường mũi, khô họng và một số biểu hiện khó chịu khác. Vì vậy, duy trì độ ẩm phù hợp là một trong những biện pháp hỗ trợ chăm sóc sức khỏe hô hấp trong mùa lạnh.

Vì sao cần chú trọng chăm sóc mũi họng khi mùa đông đến?
1.2 Những bệnh lý đường hô hấp thường gặp trong mùa đông
Khi nhiệt độ giảm, cơ thể thường phải thích nghi với sự thay đổi của môi trường. Đây cũng là thời điểm nhiều bệnh lý đường hô hấp dễ xuất hiện hoặc tái phát, đặc biệt ở người có cơ địa nhạy cảm.
Một số bệnh thường gặp gồm:
| Bệnh lý | Biểu hiện thường gặp |
| Cảm lạnh | Hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, đau họng |
| Cúm mùa | Sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, ho, mệt mỏi |
| Viêm họng | Đau rát họng, nuốt vướng, ho |
| Viêm mũi dị ứng | Hắt hơi liên tục, ngứa mũi, chảy nước mũi |
| Viêm xoang | Nghẹt mũi, dịch mũi, đau hoặc nặng vùng mặt |
| Viêm phế quản | Ho, có thể kèm đờm, khó chịu ở ngực |
Cần lưu ý, những bệnh lý trên có thể có triệu chứng tương tự nhau nhưng nguyên nhân và phương pháp điều trị không giống nhau. Chẳng hạn, cảm lạnh và cúm đều có thể gây sổ mũi, ho, đau họng nhưng cúm thường khởi phát đột ngột và có thể gây đau mỏi cơ, sốt rõ rệt hơn. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào một triệu chứng để tự xác định bệnh hoặc mua thuốc điều trị.
1.3 Ai cần đặc biệt chú ý chăm sóc sức khỏe mũi họng mùa đông?
Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh đường hô hấp, một số nhóm đối tượng cần quan tâm nhiều hơn đến việc bảo vệ sức khỏe trong mùa lạnh:
- Trẻ nhỏ: Hệ miễn dịch đang phát triển, trẻ thường xuyên tiếp xúc với bạn bè tại trường học, nhà trẻ nên dễ tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh.
- Người cao tuổi: Khả năng thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ và đáp ứng miễn dịch có thể suy giảm theo tuổi.
- Người mắc bệnh hô hấp mạn tính: Người bị hen phế quản, viêm phế quản mạn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có thể nhạy cảm hơn với không khí lạnh và các tác nhân kích thích.
- Người có sức đề kháng suy giảm: Nhóm này có nguy cơ gặp diễn biến nặng hơn khi mắc một số bệnh nhiễm trùng hô hấp.
Đối với các đối tượng trên, cần duy trì thói quen giữ ấm, vệ sinh cá nhân, tiêm chủng theo khuyến cáo và thăm khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
2. Kế hoạch phòng bệnh hô hấp khi thời tiết chuyển lạnh đột ngột
Khi nhiệt độ thay đổi nhanh, cơ thể cần thời gian thích nghi với điều kiện môi trường mới. Vì vậy, thay vì chỉ chú ý giữ ấm khi trời rét sâu, mỗi người nên xây dựng kế hoạch phòng bệnh hô hấp ngay từ những ngày đầu mùa lạnh.
2.1 Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ, ngực và bàn chân
Giữ ấm là một trong những việc đơn giản nhưng cần thiết khi nhiệt độ xuống thấp. Việc lựa chọn trang phục phù hợp giúp cơ thể hạn chế mất nhiệt, duy trì cảm giác thoải mái khi sinh hoạt và di chuyển ngoài trời.
Một số lưu ý khi giữ ấm cơ thể:
- Vùng cổ: Sử dụng khăn quàng cổ hoặc áo có cổ cao để hạn chế vùng cổ tiếp xúc trực tiếp với gió lạnh.
- Vùng ngực: Ưu tiên trang phục đủ ấm, có khả năng chắn gió khi ra ngoài.
- Bàn chân: Mang tất và giày phù hợp, đặc biệt khi phải di chuyển trong thời tiết lạnh.
- Đầu và tai: Sử dụng mũ hoặc phụ kiện che chắn khi trời rét, có gió mạnh.
- Bàn tay: Mang găng tay khi cần di chuyển hoặc làm việc ngoài trời trong thời gian dài.
Đối với trẻ nhỏ, cha mẹ nên lựa chọn quần áo theo nhiệt độ thực tế và mức độ vận động của con. Không nên mặc quá nhiều lớp khiến trẻ đổ mồ hôi, bí bách. Khi trẻ vui chơi hoặc vận động, cần kiểm tra để điều chỉnh trang phục phù hợp.
Một nguyên tắc quan trọng là giữ cơ thể khô ráo. Nếu quần áo hoặc tất bị ẩm do mồ hôi, mưa hay nước, nên thay sớm để tránh cảm giác lạnh kéo dài.
2.2 Điều chỉnh nhiệt độ và độ ẩm không gian sống phù hợp
Mùa đông, nhiều gia đình thường đóng kín cửa để giữ nhiệt. Tuy nhiên, không gian thiếu thông thoáng có thể khiến không khí tù đọng, tạo điều kiện để các hạt chứa virus tích tụ khi có người mắc bệnh sinh hoạt chung. Do đó, cần kết hợp giữ ấm với duy trì chất lượng không khí trong nhà.
Một số biện pháp nên thực hiện:
- Mở cửa sổ vào thời điểm thời tiết thuận lợi để trao đổi không khí.
- Vệ sinh phòng ngủ, chăn ga, rèm cửa và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
- Làm sạch bộ lọc điều hòa theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Hạn chế sử dụng các thiết bị sưởi ở mức nhiệt quá cao trong thời gian dài.
- Theo dõi độ ẩm trong phòng nếu thường xuyên sử dụng điều hòa hoặc máy sưởi.
Nếu không khí trong nhà quá khô, có thể cân nhắc sử dụng máy tạo ẩm. Theo Mayo Clinic, độ ẩm trong nhà khoảng 30–50% thường được xem là mức phù hợp. Tuy nhiên, cần vệ sinh máy thường xuyên, tránh để độ ẩm quá cao gây phát triển nấm mốc và mạt bụi.
2.3 Hạn chế tiếp xúc với khói bụi, khói thuốc và nguồn lây nhiễm
Trong mùa lạnh, khói bụi, khói thuốc lá và các chất ô nhiễm trong không khí có thể làm tăng tình trạng kích ứng đường hô hấp.
Để hạn chế những tác động này, mỗi người nên:
- Tránh hút thuốc và hạn chế tiếp xúc với khói thuốc thụ động.
- Không đốt than, củi hoặc các vật liệu tạo khói trong phòng kín.
- Hạn chế đến nơi đông người khi không cần thiết, nhất là khi dịch bệnh hô hấp gia tăng.
- Tránh tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng ho, sốt, hắt hơi.
- Giữ vệ sinh các vật dụng cá nhân, không dùng chung khăn mặt, cốc uống nước.
Đặc biệt, khi trong gia đình có người mắc bệnh hô hấp, nên bố trí không gian nghỉ ngơi phù hợp, tăng cường thông khí và đeo khẩu trang khi cần tiếp xúc gần.
2.4 Duy trì thói quen rửa tay và vệ sinh cá nhân
Bàn tay thường xuyên tiếp xúc với tay nắm cửa, điện thoại, bàn làm việc và nhiều bề mặt khác. Nếu không được vệ sinh đúng cách, vi sinh vật có thể theo tay tiếp xúc với mắt, mũi hoặc miệng.
Vì vậy, cần hình thành thói quen:
- Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây.
- Sử dụng dung dịch sát khuẩn tay phù hợp khi không có điều kiện rửa tay.
- Che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi.
- Bỏ khăn giấy đã sử dụng vào thùng rác và vệ sinh tay sau đó.
- Không đưa tay chưa vệ sinh lên mắt, mũi và miệng.
Theo CDC, vệ sinh tay, làm sạch các bề mặt thường xuyên tiếp xúc và cải thiện chất lượng không khí là những biện pháp phòng ngừa quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh do virus đường hô hấp.

Duy trì thói quen rửa tay và vệ sinh cá nhân giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hô hấp
3. Cách giữ ấm và bảo vệ cổ mũi họng trước bụi bẩn, không khí lạnh
Bên cạnh việc giữ ấm cơ thể, bảo vệ trực tiếp vùng mũi họng cũng là bước quan trọng trong kế hoạch chăm sóc sức khỏe mùa đông. Đây là những cơ quan thường xuyên tiếp xúc với không khí, bụi bẩn và các yếu tố kích thích từ môi trường.
3.1 Cách đeo khẩu trang đúng cách chống bụi mịn khi ra ngoài
Khẩu trang là vật dụng cần thiết khi di chuyển trên đường phố, đặc biệt tại những khu vực có mật độ giao thông cao, nhiều khói bụi hoặc ô nhiễm không khí.
Tuy nhiên, không phải loại khẩu trang nào cũng có khả năng lọc bụi mịn như nhau. Hiệu quả bảo vệ phụ thuộc vào chất liệu, tiêu chuẩn lọc và độ kín khi đeo.
Để đeo khẩu trang đúng cách, cần lưu ý:
- Lựa chọn khẩu trang phù hợp: Ưu tiên sản phẩm có thông tin rõ ràng về khả năng lọc bụi và tiêu chuẩn chất lượng.
- Vệ sinh tay trước khi đeo: Giúp hạn chế đưa bụi bẩn, vi sinh vật từ tay lên mặt trong khẩu trang.
- Che kín mũi và miệng: Điều chỉnh phần nẹp mũi để khẩu trang ôm sát sống mũi và hai bên má.
- Kiểm tra độ kín: Hạn chế các khe hở khiến không khí đi vào từ hai bên cạnh khẩu trang.
- Thay khẩu trang khi cần: Không tiếp tục sử dụng khẩu trang dùng một lần đã ẩm, bẩn hoặc hư hỏng.
Đeo khẩu trang ôm sát khuôn mặt, che kín mũi và miệng giúp hạn chế tiếp xúc với bụi bẩn và các hạt trong không khí. Nếu thường xuyên di chuyển tại khu vực ô nhiễm bụi mịn, có thể cân nhắc khẩu trang lọc bụi đạt tiêu chuẩn như N95 hoặc KN95 phù hợp với khuôn mặt. Khẩu trang cần được đeo đúng hướng dẫn để phát huy hiệu quả.

Một số cách giữ ấm và bảo vệ mũi họng trước bụi bẩn, không khí lạnh
3.2 Vệ sinh mũi đúng cách để loại bỏ bụi bẩn và dịch nhầy
Mũi có cơ chế tự làm sạch nhờ lớp chất nhầy và hệ thống lông chuyển trên niêm mạc. Tuy nhiên, khi thường xuyên tiếp xúc với bụi bẩn, khói thuốc hoặc không khí khô, một số người có thể gặp tình trạng khô mũi, đóng vảy, tăng tiết dịch hoặc nghẹt mũi.
Vệ sinh mũi đúng cách giúp hỗ trợ làm sạch dịch tiết và các chất kích thích bám trong khoang mũi.
Có thể thực hiện bằng cách:
- Sử dụng dung dịch nước muối sinh lý phù hợp để vệ sinh hoặc làm ẩm mũi khi cần thiết.
- Thực hiện theo hướng dẫn của sản phẩm, tránh xịt quá mạnh.
- Không ngoáy mũi bằng móng tay hoặc đưa tăm bông vào sâu trong hốc mũi.
- Dùng khăn giấy mềm lau nhẹ dịch mũi bên ngoài.
- Không lạm dụng việc rửa mũi nhiều lần khi không có chỉ định hoặc nhu cầu phù hợp.
Đối với phương pháp rửa mũi bằng bình chuyên dụng, cần sử dụng nước cất, nước vô khuẩn hoặc nước đã đun sôi và để nguội. Tuyệt đối không sử dụng trực tiếp nước máy chưa xử lý để rửa sâu trong mũi.
Đặc biệt, trẻ nhỏ cần được vệ sinh mũi bằng phương pháp phù hợp với độ tuổi. Cha mẹ không nên tự ý áp dụng kỹ thuật rửa mũi áp lực cao cho trẻ.
3.3 Súc họng bằng nước muối ấm đúng cách
Khi thời tiết lạnh, cổ họng có thể trở nên khô rát, ngứa hoặc khó chịu, nhất là khi phải nói nhiều, tiếp xúc với không khí khô hoặc sử dụng điều hòa thường xuyên.
Súc họng bằng dung dịch nước muối ấm vừa phải có thể giúp làm dịu cảm giác khó chịu tại họng và hỗ trợ làm sạch khoang miệng. Tuy nhiên, đây không phải biện pháp có thể bảo đảm ngăn ngừa virus hoặc điều trị các bệnh viêm họng.
Cách thực hiện:
- Chuẩn bị một cốc nước ấm vừa phải, không sử dụng nước quá nóng.
- Có thể pha khoảng 1/2 thìa cà phê muối vào một cốc nước ấm.
- Khuấy đều cho muối tan hoàn toàn.
- Ngậm một lượng dung dịch vừa đủ, súc nhẹ vùng họng rồi nhổ bỏ.
- Không nuốt dung dịch nước muối sinh lý sau khi súc họng.
Nên thực hiện nhẹ nhàng, tránh pha dung dịch nước muối quá mặn vì có thể gây cảm giác xót hoặc kích ứng niêm mạc.
Lưu ý: Không hướng dẫn trẻ nhỏ súc họng nếu trẻ chưa biết cách nhổ bỏ dung dịch an toàn, tránh nguy cơ sặc hoặc nuốt phải dung dịch nước muối.
Theo NHS, súc họng bằng dung dịch nước muối là một biện pháp tự chăm sóc có thể giúp làm dịu đau họng. Hướng dẫn được khuyến nghị là hòa tan khoảng nửa thìa cà phê muối trong một cốc nước ấm, súc họng rồi nhổ bỏ.

Sử dụng dung dịch nước muối sinh lý ấm súc họng hàng ngày giúp làm dịu cổ họng
3.4 Giữ ấm cổ họng khi di chuyển và khi ngủ
Vùng cổ thường dễ tiếp xúc với gió lạnh khi đi ngoài trời hoặc khi ngủ trong phòng có luồng khí điều hòa thổi trực tiếp.
Để hạn chế cảm giác lạnh và khô họng, có thể áp dụng một số biện pháp:
- Quàng khăn mềm khi ra ngoài vào sáng sớm hoặc buổi tối.
- Hạn chế nói chuyện quá nhiều ngoài trời khi nhiệt độ xuống thấp.
- Không để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt và vùng cổ khi ngủ.
- Duy trì nhiệt độ phòng dễ chịu, tránh chênh lệch quá lớn giữa trong nhà và ngoài trời.
- Uống đủ nước trong ngày, có thể lựa chọn nước ấm để tạo cảm giác dễ chịu cho cổ họng.
Đặc biệt, không nên tự ý áp dụng các phương pháp xông hơi bằng nước sôi ở khoảng cách gần. Hơi nước nóng có thể gây bỏng, nhất là đối với trẻ em.
4. Xây dựng chế độ dinh dưỡng và vận động giúp tăng cường sức khỏe hô hấp
Một kế hoạch chăm sóc sức khỏe mùa đông sẽ không đầy đủ nếu chỉ tập trung vào việc giữ ấm và vệ sinh mũi họng. Dinh dưỡng cân bằng, vận động thường xuyên và giấc ngủ chất lượng cũng góp phần duy trì hoạt động bình thường của hệ miễn dịch.
4.1 Thực phẩm nên bổ sung vào thực đơn mùa đông
Trong những ngày trời lạnh, nhiều người có xu hướng lựa chọn các món ăn nóng, súp hoặc canh để tạo cảm giác ấm áp và dễ chịu cho cơ thể. Một số nhóm thực phẩm có thể bổ sung vào thực đơn mùa đông gồm:
| Nhóm thực phẩm | Ví dụ | Giá trị dinh dưỡng |
| Rau củ | Cà rốt, bí đỏ, súp lơ | Cung cấp vitamin, chất xơ và chất chống oxy hóa |
| Trái cây | Cam, quýt, bưởi, kiwi | Bổ sung vitamin C và các vi chất |
| Thực phẩm giàu protein | Cá, thịt nạc, trứng | Cung cấp protein cần thiết cho cơ thể |
| Các loại hạt | Hạnh nhân, óc chó, hạt bí | Bổ sung chất béo không bão hòa và khoáng chất |
| Món ăn dạng lỏng | Cháo, súp, canh rau củ | Bổ sung nước và dưỡng chất, dễ sử dụng |
Ngoài ra, có thể tham khảo một số món ăn quen thuộc trong mùa lạnh:
- Cháo gà nấu gừng: Cung cấp protein từ thịt gà, kết hợp vị ấm của gừng, phù hợp khi muốn thay đổi khẩu vị.
- Canh bí đỏ hầm xương: Bổ sung năng lượng, vitamin và một số khoáng chất.
- Súp rau củ: Kết hợp nhiều loại rau để tăng lượng chất xơ và vi chất trong khẩu phần.
- Trà gừng ấm: Có thể tạo cảm giác dễ chịu khi thời tiết lạnh, nhưng nên sử dụng lượng vừa phải và không thay thế nước lọc.
Bữa ăn mùa đông nên đa dạng thực phẩm, kết hợp rau củ, trái cây, protein và các món ăn ấm.
Cần hiểu rằng cụm từ “thực phẩm bổ phế ấm ngực” thường được sử dụng trong cách gọi dân gian hoặc truyền thông về dinh dưỡng. Không có loại thực phẩm đơn lẻ nào được chứng minh có thể làm sạch phổi, điều trị viêm phế quản hoặc ngăn ngừa hoàn toàn bệnh hô hấp.
Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn đa dạng, đủ năng lượng và phù hợp với thể trạng của từng người.
4.2 Tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin và khoáng chất
Vitamin và khoáng chất tham gia vào nhiều quá trình hoạt động của hệ miễn dịch. Khi khẩu phần ăn thiếu hụt dưỡng chất trong thời gian dài, cơ thể có thể bị ảnh hưởng về khả năng duy trì các chức năng miễn dịch bình thường.
Một số dưỡng chất nên chú ý gồm:
- Vitamin C: Có trong cam, quýt, ổi, kiwi, dâu tây và ớt chuông.
- Vitamin A: Có trong cà rốt, bí đỏ, khoai lang và các loại rau màu xanh đậm.
- Kẽm: Có trong thịt, hải sản, trứng, các loại đậu và hạt.
- Vitamin D: Có trong cá béo, lòng đỏ trứng và một số thực phẩm tăng cường vitamin D.
Nên thay đổi thực đơn thường xuyên để cơ thể nhận được nhiều nhóm dưỡng chất khác nhau. Đối với trẻ nhỏ, cha mẹ cần xây dựng khẩu phần ăn phù hợp với độ tuổi, tránh ép trẻ ăn quá nhiều một loại thực phẩm.
Việc bổ sung vitamin hoặc khoáng chất dạng viên chỉ nên thực hiện khi có nhu cầu phù hợp, không nên tự ý sử dụng liều cao với mục đích phòng bệnh.
4.3 Uống đủ nước, ưu tiên nước ấm để duy trì độ ẩm niêm mạc
Vào mùa đông, cảm giác khát có thể giảm khiến nhiều người vô tình uống ít nước hơn so với nhu cầu của cơ thể. Trong khi đó, nước vẫn cần thiết cho quá trình điều hòa thân nhiệt, vận chuyển dưỡng chất và duy trì độ ẩm tại các bề mặt niêm mạc.
Để hình thành thói quen uống nước tốt trong mùa lạnh, bạn có thể:
- Uống nước đều đặn trong ngày thay vì chờ đến khi khát.
- Ưu tiên nước lọc hoặc nước ấm tùy sở thích.
- Bổ sung nước từ canh, súp, rau củ và trái cây.
- Hạn chế uống quá nhiều đồ uống chứa caffeine hoặc nhiều đường.
- Theo dõi nhu cầu nước dựa trên hoạt động thể chất, thời tiết và tình trạng sức khỏe.
Đặc biệt, người cao tuổi và trẻ nhỏ cần được nhắc nhở uống nước phù hợp vì đôi khi không chủ động nhận biết cảm giác khát.
4.4 Duy trì vận động phù hợp để cải thiện sức khỏe hô hấp
Thời tiết lạnh khiến nhiều người ngại vận động, thường xuyên ở trong nhà và giảm thời gian hoạt động thể chất. Tuy nhiên, duy trì tập luyện phù hợp giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, sức bền và khả năng sử dụng oxy của cơ thể.
Một số hình thức vận động có thể thực hiện trong mùa đông:
- Đi bộ: Bắt đầu với thời gian ngắn, tăng dần tùy theo thể lực.
- Đạp xe: Phù hợp với người có sức khỏe ổn định, nên lựa chọn môi trường ít khói bụi.
- Tập yoga: Kết hợp vận động nhẹ nhàng, thư giãn và kiểm soát nhịp thở.
- Bài tập thở cơ hoành: Tập trung vào việc hít vào và thở ra chậm, đều, giúp luyện tập cách kiểm soát hơi thở.
- Bài tập giãn cơ: Hỗ trợ duy trì sự linh hoạt và giảm cảm giác căng cứng cơ thể.
Đi bộ và vận động vừa sức là lựa chọn phù hợp để duy trì thói quen tập luyện trong mùa lạnh.

Duy trì vận động phù hợp để cải thiện sức khỏe hô hấp
4.5 Ngủ đủ giấc, nghỉ ngơi hợp lý để hỗ trợ hệ miễn dịch
Giấc ngủ có vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi và điều hòa hoạt động của cơ thể. Thường xuyên thức khuya, ngủ không đủ giấc hoặc làm việc quá sức có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
Để duy trì giấc ngủ chất lượng trong mùa lạnh, nên:
- Đi ngủ và thức dậy vào khung giờ tương đối cố định.
- Giữ phòng ngủ sạch sẽ, yên tĩnh và thông thoáng.
- Sử dụng chăn, quần áo ngủ phù hợp với nhiệt độ.
- Tránh sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử quá lâu trước khi ngủ.
- Không ăn quá no hoặc sử dụng nhiều đồ uống chứa caffeine vào buổi tối.
Người trưởng thành thường cần khoảng 7–9 giờ ngủ mỗi đêm. Trẻ em cần thời lượng ngủ nhiều hơn tùy theo độ tuổi.
5. Những lưu ý quan trọng khi chăm sóc sức khỏe mũi họng mùa đông
Bên cạnh việc duy trì những thói quen tốt, mỗi người cũng cần nhận biết các sai lầm thường gặp để tránh khiến tình trạng mũi họng trở nên khó chịu hơn.
5.1 Không chủ quan khi xuất hiện triệu chứng ho, đau họng, nghẹt mũi
Ho, hắt hơi, đau họng hoặc nghẹt mũi có thể xuất hiện khi cơ thể tiếp xúc với không khí lạnh, bụi bẩn hoặc mắc bệnh đường hô hấp.
Tuy nhiên, không nên mặc định mọi triệu chứng đều do thời tiết. Đây cũng có thể là dấu hiệu của cảm lạnh, cúm, viêm mũi dị ứng hoặc một bệnh lý khác.
Khi xuất hiện triệu chứng, cần chú ý:
- Theo dõi thân nhiệt và diễn biến của các biểu hiện.
- Nghỉ ngơi, uống đủ nước và hạn chế hoạt động quá sức.
- Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người khác nếu đang có triệu chứng hô hấp.
- Hạn chế đến nơi đông người để giảm nguy cơ lây nhiễm.
- Thăm khám nếu triệu chứng kéo dài, nặng lên hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt.
Nếu có biểu hiện khó thở, đau ngực, tím tái, lú lẫn hoặc tình trạng suy giảm ý thức, cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp.
5.2 Tránh lạm dụng dung dịch nước muối sinh lý và các dung dịch rửa mũi
Dung dịch nước muối sinh lý và các dung dịch rửa mũi có thể hỗ trợ làm sạch, loại bỏ dịch tiết hoặc làm ẩm niêm mạc khi sử dụng phù hợp.
Tuy nhiên, việc sử dụng quá thường xuyên, sai nồng độ hoặc sai kỹ thuật có thể khiến niêm mạc bị kích ứng và gây khó chịu.
Một số nguyên tắc cần nhớ:
- Chọn sản phẩm có nguồn gốc và thông tin chất lượng rõ ràng.
- Sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc nhân viên y tế.
- Không tự ý pha dung dịch có nồng độ muối quá cao.
- Không dùng chung đầu xịt hoặc dụng cụ vệ sinh mũi.
- Không cố gắng xịt rửa khi đang đau, chảy máu mũi hoặc có biểu hiện bất thường mà chưa được đánh giá.
Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, cần lựa chọn sản phẩm phù hợp với độ tuổi, thao tác nhẹ nhàng và tránh đưa dụng cụ vào sâu trong mũi.
5.3 Không tự ý sử dụng kháng sinh khi mắc bệnh hô hấp
Một sai lầm thường gặp là tự mua kháng sinh khi có biểu hiện ho, sổ mũi, đau họng hoặc sốt. Trên thực tế, nhiều bệnh lý đường hô hấp phổ biến do virus gây ra. Trong khi đó, kháng sinh chỉ có tác dụng đối với nhiễm khuẩn (bệnh do vi khuẩn gây ra), không có tác dụng điều trị virus.
Việc sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định có thể dẫn đến:
- Tăng nguy cơ kháng kháng sinh (vi khuẩn không còn đáp ứng với thuốc).
- Gây tác dụng phụ như rối loạn tiêu hóa, dị ứng.
- Làm ảnh hưởng đến hệ vi sinh bình thường của cơ thể.
- Khiến việc điều trị các nhiễm khuẩn trong tương lai trở nên khó khăn hơn.
Nếu nghi ngờ nhiễm khuẩn, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá để quyết định có cần sử dụng kháng sinh hay không. Không tự ý ngừng, đổi thuốc hoặc kéo dài liệu trình đã được kê đơn.
5.4 Nhận biết dấu hiệu bất thường cần thăm khám bác sĩ
Không phải tất cả biểu hiện ho, nghẹt mũi đều nguy hiểm. Tuy nhiên, một số triệu chứng cần được quan tâm đặc biệt để tránh bỏ sót bệnh lý nghiêm trọng.
| Dấu hiệu | Khuyến nghị |
| Ho kéo dài, không cải thiện | Thăm khám để xác định nguyên nhân |
| Sốt cao hoặc sốt kéo dài | Liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá |
| Đau họng nhiều, nuốt đau
Không nuốt được, chảy nước dãi, thở rít |
Thăm khám
Cần cấp cứu ngay |
| Nghẹt mũi kéo dài, đau vùng mặt | Khám chuyên khoa tai mũi họng khi cần |
| Khó thở, đau ngực, tím tái | Cần cấp cứu hoặc hỗ trợ y tế khẩn cấp |
Đặc biệt, trẻ nhỏ có biểu hiện thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bỏ bú, li bì hoặc khó đánh thức cần được đưa đi khám ngay.
Người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và người suy giảm miễn dịch cũng nên chủ động liên hệ bác sĩ sớm khi có dấu hiệu nhiễm trùng hô hấp.

Một số lưu ý quan trọng khi chăm sóc sức khỏe cổ họng mùa đông
Mùa đông là thời điểm mỗi người cần quan tâm nhiều hơn đến việc chăm sóc sức khỏe đường hô hấp. Không khí lạnh, hanh khô, bụi bẩn và các tác nhân gây bệnh có thể khiến cổ họng dễ bị kích ứng, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý hô hấp. Vì vậy, chủ động áp dụng cách giữ ấm và bảo vệ cổ họng mũi mùa đông là việc cần thiết để xây dựng thói quen chăm sóc sức khỏe cho cả gia đình.
Nếu cần thêm thông tin về chăm sóc mũi xoang hoặc sử dụng sản phẩm hỗ trợ, bạn có thể liên hệ hotline miễn cước 1800 234 558 để được dược sĩ chuyên môn hỗ trợ. Thông tin trong bài chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ.
6. Tài liệu tham khảo
6.1 CDC – Centers for Disease Control and Prevention
6.2 Mayo Clinic: Humidifiers: Ease skin, breathing symptoms.
6.3 NHS: Sore Throat
6.4 WHO: Physical Activity
6.5 NHS: Sinusitis



