Viêm mũi dị ứng khi trời lạnh: Vì sao dễ bùng phát và cách cải thiện

Viêm mũi dị ứng là tình trạng niêm mạc mũi phản ứng quá mức khi tiếp xúc với dị nguyên như mạt bụi, bụi nhà, nấm mốc, lông thú hoặc phấn hoa. Khi trời lạnh, không khí lạnh, chênh lệch nhiệt độ và việc đóng kín cửa có thể làm niêm mạc mũi nhạy cảm hơn hoặc khiến dị nguyên trong nhà tích tụ nhiều hơn, từ đó làm triệu chứng dễ bùng phát. Vậy nguyên nhân nào khiến viêm mũi dị ứng dễ bùng phát khi trời lạnh và làm thế nào để cải thiện tình trạng này?

1. Nguyên nhân làm triệu chứng viêm mũi dị ứng nặng hơn khi trời lạnh

Thay đổi nhiệt độ đột ngột hoặc dùng điều hòa không phù hợp có thể kích thích niêm mạc mũi và làm triệu chứng viêm mũi dị ứng nặng hơn.

1.1 Niêm mạc mũi nhạy cảm với không khí lạnh

Khi hít phải không khí lạnh hoặc khô, niêm mạc mũi có thể bị kích thích, tăng tiết dịch và sung huyết/phù nề. Người bệnh vì vậy dễ xuất hiện sổ mũi, nghẹt mũi và hắt hơi liên tục.

1.2 Thay đổi nhiệt độ đột ngột

Việc di chuyển giữa môi trường có nhiệt độ chênh lệch lớn, chẳng hạn từ ngoài trời lạnh vào phòng ấm/điều hòa hoặc ngược lại, có thể kích thích niêm mạc mũi và làm các triệu chứng như hắt hơi, nghẹt mũi, chảy mũi xuất hiện rõ hơn.

Thay đổi nhiệt độ đột ngột hoặc dùng điều hòa không phù hợp có thể kích thích niêm mạc mũi và làm triệu chứng viêm mũi dị ứng nặng hơn.

1.3 Gia tăng các tác nhân gây dị ứng trong nhà

Vào mùa lạnh, nhiều gia đình thường đóng kín cửa để giữ ấm. Nếu không vệ sinh và thông gió phù hợp, bụi nhà, mạt bụi, lông thú cưng và nấm mốc có thể tích tụ nhiều hơn trong không gian sống, làm triệu chứng viêm mũi dị ứng dễ tái phát.

1.4 Niêm mạc mũi dễ khô và nhạy cảm hơn

Không khí lạnh và khô có thể làm niêm mạc mũi dễ khô rát, nhạy cảm hơn với bụi, khói thuốc, mùi nồng hoặc dị nguyên trong nhà. Khi ngủ kém, ăn uống thiếu cân bằng hoặc bệnh nền không được kiểm soát, triệu chứng mũi họng cũng có thể kéo dài hơn.

2. Các triệu chứng thường gặp của viêm mũi dị ứng khi thời tiết thay đổi

Triệu chứng của viêm mũi dị ứng khi trời lạnh có thể xuất hiện đột ngột và có thể kéo dài nhiều ngày nếu tiếp tục tiếp xúc dị nguyên hoặc yếu tố kích thích.

2.1 Hắt hơi thành từng cơn

Đây là dấu hiệu điển hình nhất. Người bệnh thường hắt hơi liên tục vào buổi sáng hoặc khi tiếp xúc với không khí lạnh.

Mũi bị dị ứng dễ gây hắt hơi liên tục

2.2 Chảy nước mũi trong

Dịch mũi thường loãng, trong và chảy nhiều. Triệu chứng này có thể kéo dài cả ngày gây khó chịu trong sinh hoạt.

2.3 Nghẹt mũi

Niêm mạc mũi bị phù nề khiến luồng khí lưu thông khó khăn hơn. Người bệnh có cảm giác khó thở bằng mũi, phải thở bằng miệng khi ngủ.

2.4 Ngứa mũi, ngứa họng

Tình trạng ngứa xuất hiện do phản ứng dị ứng của cơ thể với các yếu tố kích thích từ môi trường.

2.5 Chảy nước mắt và ngứa mắt

Một số trường hợp còn gặp tình trạng mắt đỏ, ngứa và chảy nước mắt do phản ứng dị ứng lan rộng đến vùng kết mạc.

2.6 Mệt mỏi, giảm chất lượng giấc ngủ

Nghẹt mũi kéo dài khiến người bệnh ngủ không ngon giấc, dẫn đến cảm giác mệt mỏi, thiếu tập trung trong công việc và học tập.

3. Phân biệt viêm mũi dị ứng với cảm lạnh, viêm mũi không dị ứng do lạnh và viêm xoang

Dưới đây là một số đặc điểm phân biệt viêm mũi dị ứng, cảm lạnh/nhiễm virus, viêm mũi không dị ứng do lạnh, viêm xoang.

4. Cách hỗ trợ kiểm soát viêm mũi dị ứng khi trời lạnh

Để hạn chế các đợt viêm mũi dị ứng khi trời lạnh, người bệnh nên chủ động thực hiện các biện pháp hỗ trợ hạn chế triệu chứng bùng phát dưới đây.

4.1 Giữ ấm cơ thể khi thời tiết lạnh

Đeo khẩu trang, quàng khăn và mặc đủ ấm khi ra ngoài giúp giảm tác động của không khí lạnh lên niêm mạc mũi.

4.2 Vệ sinh mũi thường xuyên

Rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp loại bỏ bụi bẩn, chất gây dị ứng và làm sạch dịch tiết trong khoang mũi.

Lưu ý: Khi rửa mũi, nên lựa chọn dung dịch nước muối sinh lý phù hợp, sử dụng dụng cụ đã được vệ sinh sạch và thực hiện đúng kỹ thuật, nhẹ nhàng. Không nên dùng chung bình rửa mũi với người khác để tránh nguy cơ lây nhiễm. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau tai, chảy máu mũi, kích ứng rõ rệt hoặc triệu chứng trở nên nặng hơn sau khi rửa, cần ngừng thực hiện và đi khám để được tư vấn.

Vệ sinh mũi đúng cách giúp hỗ trợ làm sạch dịch tiết và dị nguyên trong khoang mũi

4.3 Hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng

Người bệnh nên tránh khói thuốc lá, bụi bẩn, lông động vật hoặc những yếu tố từng gây dị ứng trước đó.

4.4 Giữ không gian sống sạch sẽ

Thường xuyên giặt chăn ga, vệ sinh rèm cửa, hút bụi và giữ môi trường sống thông thoáng giúp giảm lượng dị nguyên trong nhà.

4.5 Duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh

Ngủ đủ giấc, vận động phù hợp, ăn uống cân bằng và uống đủ nước giúp duy trì thể trạng tốt. Đây là biện pháp hỗ trợ sức khỏe tổng thể, không thay thế việc tránh dị nguyên hoặc điều trị theo hướng dẫn khi triệu chứng viêm mũi dị ứng kéo dài.

4.6 Sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ

Trong trường hợp triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng giấc ngủ, người bệnh nên được bác sĩ/dược sĩ tư vấn lựa chọn thuốc phù hợp. Một số nhóm thuốc có thể được sử dụng gồm thuốc kháng histamin đường uống hoặc dạng xịt để giảm hắt hơi, ngứa mũi, chảy mũi; thuốc xịt mũi chứa corticoid để kiểm soát viêm và nghẹt mũi kéo dài; hoặc thuốc chống sung huyết trong thời gian ngắn khi nghẹt mũi nhiều.

Không tự ý phối hợp nhiều thuốc cảm/cúm hoặc thuốc dị ứng vì có thể trùng hoạt chất. Thuốc xịt/nhỏ mũi co mạch như oxymetazoline, xylometazoline hoặc naphazoline chỉ nên dùng ngắn ngày theo hướng dẫn; không nên dùng liên tục quá 3 ngày nếu không có chỉ định vì có nguy cơ nghẹt mũi hồi ứng.

5. Khi nào cần tới cơ sở y tế để khám bệnh?

Người bệnh nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Dị ứng – Miễn dịch nếu nghẹt mũi, hắt hơi, chảy mũi kéo dài trên 2 tuần không cải thiện; triệu chứng tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng giấc ngủ, học tập, công việc; đau nhức vùng mặt, đau đầu, giảm ngửi hoặc nghi viêm xoang; dịch mũi đặc, đổi màu, có mùi hôi hoặc kèm sốt; khó thở, thở khò khè, tức ngực hoặc có tiền sử hen; trẻ nhỏ ngủ kém, bú kém, quấy khóc nhiều hoặc nghẹt mũi nặng.

Cần đi cấp cứu nếu có sưng môi/lưỡi, khó nuốt, khó thở, nổi mề đay lan rộng, choáng hoặc ngất vì đây có thể là dấu hiệu phản ứng dị ứng nặng.

Mũi bị dị ứng khi nào cần tới cơ sở khám chữa bệnh?

Việc thăm khám giúp xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ bệnh và lựa chọn phương án kiểm soát phù hợp, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc nghi ngờ viêm xoang/hen đi kèm.

Viêm mũi dị ứng khi trời lạnh thường liên quan đến cơ địa dị ứng, dị nguyên trong nhà và sự kích thích của không khí lạnh lên niêm mạc mũi. Giữ ấm, hạn chế dị nguyên, vệ sinh mũi đúng cách và sử dụng thuốc theo hướng dẫn có thể giúp kiểm soát triệu chứng tốt hơn.

Nếu cần thêm thông tin về chăm sóc mũi xoang hoặc sử dụng sản phẩm hỗ trợ, có thể liên hệ hotline miễn cước 1800 234 558 để được dược sĩ chuyên môn hỗ trợ. Thông tin trong bài chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng kháng sinh, thuốc xịt/nhỏ mũi co mạch, corticoid xịt mũi hoặc thuốc dị ứng kéo dài khi chưa có hướng dẫn phù hợp từ nhân viên y tế.

6. Tài liệu tham khảo

6.1 Cleveland Clinic – Rhinitis Medicamentosa

6.2 CDC hoặc FDA – Safe Sinus Rinsing/Nasal Irrigation

6.3 ARIA–EAACI hoặc MSD Manual – Allergic Rhinitis Treatment

6.4 CDC – Allergens and Pollen