Xịt mũi corticoid có thể dùng lâu dài không? Cách sử dụng an toàn

Xịt mũi corticoid là một trong những nhóm thuốc thường được bác sĩ chỉ định để kiểm soát triệu chứng viêm mũi dị ứng và một số trường hợp viêm xoang. Tuy nhiên, nhiều người băn khoăn liệu thuốc có thể sử dụng trong thời gian dài hay không, những rủi ro nào cần lưu ý và cách sử dụng ra sao để bảo đảm an toàn.

1. Xịt mũi corticoid là gì?

Corticosteroid xịt mũi, thường được gọi là thuốc xịt mũi corticoid, là nhóm thuốc có tác dụng chống viêm tại chỗ ở niêm mạc mũi. Một số hoạt chất thường được sử dụng trong xịt mũi corticoid gồm fluticason, mometason, budesonid, beclometason, triamcinolon.

Trong viêm mũi xoang, corticosteroid xịt mũi có thể được bác sĩ cân nhắc tùy thể bệnh và mức độ triệu chứng, đặc biệt trong viêm mũi xoang mạn và viêm mũi xoang mạn có polyp. Thuốc không được dùng như một lựa chọn chung cho mọi trường hợp viêm mũi xoang cấp. Một số bệnh lý viêm mũi khác có thể được cân nhắc sử dụng sau khi bác sĩ xác định nguyên nhân.

Xịt mũi corticoid là gì?

2. Khi nào nên sử dụng xịt mũi corticoid?

Thuốc xịt mũi chứa corticoid thường được bác sĩ chỉ định khi tình trạng viêm trong niêm mạc mũi là nguyên nhân gây ra các triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần. Khác với các loại thuốc xịt giúp thông mũi tức thời, corticoid dạng xịt có tác dụng kiểm soát phản ứng viêm tại chỗ, từ đó cải thiện các triệu chứng một cách bền vững hơn khi được sử dụng đúng chỉ định.

Người bệnh có thể được cân nhắc sử dụng xịt mũi corticoid trong các trường hợp như:

Viêm mũi dị ứng theo mùa hoặc quanh năm với các biểu hiện hắt hơi liên tục, ngứa mũi, chảy nước mũi và nghẹt mũi.
Viêm xoang cấp hoặc viêm xoang mạn tính có phù nề niêm mạc, khiến dịch xoang khó thoát ra ngoài.
Viêm mũi kéo dài không cải thiện sau khi đã loại bỏ các yếu tố kích thích và áp dụng các biện pháp chăm sóc thông thường.
Người có polyp mũi theo chỉ định của bác sĩ nhằm hỗ trợ giảm kích thước polyp và hạn chế triệu chứng.

Việc chỉ định sử dụng thuốc còn phụ thuộc vào mức độ triệu chứng, nguyên nhân gây bệnh, độ tuổi, tiền sử bệnh lý và đánh giá của bác sĩ. Không phải mọi trường hợp nghẹt mũi hoặc sổ mũi đều cần dùng xịt mũi corticoid.

Corticosteroid xịt mũi không được dùng thường quy chỉ để làm thông mũi tức thời trong cảm lạnh thông thường. Trường hợp người bệnh đồng thời có viêm mũi dị ứng hoặc bệnh mũi xoang nền, việc tiếp tục hay điều chỉnh thuốc cần dựa trên hướng dẫn chuyên môn.

Bên cạnh đó, xịt mũi corticoid không mang lại hiệu quả ngay sau lần xịt đầu tiên. Thuốc thường cần sử dụng đều đặn trong vài ngày đến vài tuần để phát huy tác dụng tối ưu. Vì vậy, người bệnh nên tuân thủ đúng liều lượng, thời gian điều trị và hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý tăng liều, kéo dài thời gian sử dụng hoặc ngừng thuốc giữa chừng khi triệu chứng vừa thuyên giảm.

Lưu ý: Xịt mũi corticoid là thuốc kê đơn hoặc thuốc cần được sử dụng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Để đảm bảo hiệu quả điều trị và hạn chế tác dụng không mong muốn, người bệnh nên thăm khám để được chẩn đoán chính xác trước khi sử dụng.

Khi nào nên sử dụng xịt mũi chứa corticoid?

3. Xịt mũi corticoid có dùng lâu dài được không?

Corticosteroid xịt mũi có thể được sử dụng dài hạn trong một số bệnh lý khi đúng chỉ định, đúng liều và được đánh giá định kỳ. Thời gian điều trị phụ thuộc vào hoạt chất, độ tuổi, bệnh lý nền và mức độ kiểm soát triệu chứng.

Việc dùng thuốc trong thời gian dài hoặc không đúng hướng dẫn có thể làm tăng nguy cơ gặp một số tác dụng không mong muốn như:

Tác dụng tại chỗ

Khô hoặc kích ứng niêm mạc.
Chảy máu mũi.
Đóng vảy hoặc loét.
Nhiễm Candida tại mũi – họng, hiếm gặp.
Thủng vách ngăn rất hiếm, nguy cơ tăng khi kỹ thuật xịt không đúng.
Chậm lành vết thương sau chấn thương hoặc phẫu thuật mũi.

Nhãn fluticason khuyến cáo người dùng kéo dài nhiều tháng cần được kiểm tra định kỳ niêm mạc mũi và tránh sử dụng khi tổn thương, loét hoặc vết mổ mũi chưa lành.

Tác dụng toàn thân cần lưu ý

Nguy cơ glôcôm hoặc tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể ở người có yếu tố nguy cơ.
Ảnh hưởng tốc độ tăng trưởng ở một số trẻ dùng kéo dài.
Ức chế trục hạ đồi – tuyến yên – thượng thận hiếm gặp, nguy cơ tăng khi dùng liều cao, nhiều thuốc corticosteroid cùng lúc hoặc có tương tác thuốc.
Một số thuốc ức chế chuyển hóa mạnh, chẳng hạn ritonavir hoặc ketoconazol, có thể làm tăng nồng độ fluticason trong cơ thể. Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ về các thuốc đang sử dụng.

Đa số người bệnh dung nạp tốt corticosteroid xịt mũi khi sử dụng đúng liều. Nếu cần điều trị dài hạn, nên dùng liều thấp nhất kiểm soát được triệu chứng, đánh giá lại định kỳ và theo dõi các tác dụng không mong muốn phù hợp với độ tuổi và bệnh nền.

Trong một số trường hợp sử dụng không đúng chỉ định hoặc kéo dài, nguy cơ tác dụng toàn thân cũng có thể tăng lên, mặc dù hiếm gặp. Do đó, người bệnh cần tuân thủ đúng liều bác sĩ hướng dẫn, không tự ý tăng số lần xịt.

Không tự ý thay đổi liều hoặc thời gian điều trị. Khi muốn ngừng thuốc sau một đợt sử dụng kéo dài, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá mức độ kiểm soát bệnh và nguy cơ tái phát.

Xịt mũi chứa corticoid có dùng lâu dài được không?

4. Các biện pháp hỗ trợ và lựa chọn điều trị khác

Không phải trường hợp nghẹt mũi hay sổ mũi nào cũng cần sử dụng corticoid. Với các triệu chứng nhẹ hoặc trong giai đoạn chăm sóc hằng ngày, người bệnh có thể cân nhắc các giải pháp hỗ trợ theo tư vấn của nhân viên y tế. Các biện pháp dưới đây không mặc nhiên thay thế corticosteroid xịt mũi. Việc thay đổi thuốc phụ thuộc nguyên nhân và mức độ bệnh.

4.1. Các loại dung dịch vệ sinh mũi

Hiện nay có nhiều sản phẩm xịt mũi không chứa corticoid, phù hợp để vệ sinh mũi hoặc hỗ trợ làm sạch khoang mũi. Một số nhóm phổ biến gồm:

Dung dịch nước muối sinh lý

Đây là lựa chọn được sử dụng phổ biến để làm sạch bụi bẩn, loại bỏ dịch nhầy, giữ ẩm niêm mạc mũi. Dung dịch muối thường được dung nạp tốt khi lựa chọn đúng sản phẩm và sử dụng đúng hướng dẫn. Tần suất sử dụng phụ thuộc vào loại dung dịch, độ tuổi và tình trạng niêm mạc.

Nếu có rửa mũi bằng bình, chỉ dùng nước cất, nước vô khuẩn hoặc nước đã được đun sôi và để nguội; không dùng trực tiếp nước máy chưa xử lý.

Dù sử dụng bất kỳ loại nào, người bệnh cũng nên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, không dùng chung vòi xịt. Vệ sinh đầu xịt sau mỗi lần dùng. Ngừng sử dụng và đi khám nếu xuất hiện kích ứng hoặc chảy máu mũi kéo dài.

Xịt mũi ưu trương

Dung dịch ưu trương hỗ trợ giảm phù nề niêm mạc, làm loãng dịch nhầy, hỗ trợ thông thoáng đường mũi. Tuy nhiên, sử dụng dung dịch ưu trương có thể gây xót, khô hoặc kích ứng ở một số người.

Xịt mũi chứa thành phần thảo dược

Một số sản phẩm sử dụng tinh dầu hoặc chiết xuất thảo dược nhằm hỗ trợ làm sạch khoang mũi, làm dịu niêm mạc, hỗ trợ giảm cảm giác khô rát.

Khi lựa chọn sản phẩm, người dùng nên ưu tiên kiểm tra thành phần rõ ràng, nguồn gốc xuất xứ minh bạch, được sản xuất tại cơ sở đạt tiêu chuẩn chất lượng, sử dụng đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Người dùng nên lựa chọn sản phẩm xịt mũi có nguồn gốc rõ ràng và thành phần phù hợp.

4.2. Các lựa chọn khác tùy bệnh cảnh

Tùy nguyên nhân và triệu chứng nổi bật, bác sĩ có thể cân nhắc một số lựa chọn khác như:

Kháng histamin xịt mũi.
Kháng histamin thế hệ hai đường uống khi hắt hơi, ngứa và chảy mũi nổi bật.
Phối hợp corticosteroid xịt mũi với kháng histamin xịt mũi khi đơn trị liệu chưa kiểm soát đủ triệu chứng.
Liệu pháp miễn dịch dị nguyên khi đã xác định dị nguyên có liên quan lâm sàng.
Thuốc co mạch xịt mũi chỉ dùng rất ngắn ngày theo nhãn thuốc và hướng dẫn chuyên môn.

5. Một số lưu ý khi sử dụng xịt mũi

Để đạt hiệu quả tốt hơn, người dùng nên:

Làm sạch mũi trước khi xịt.
Lắc đều chai thuốc.
Hướng vòi xịt ra phía thành ngoài của hốc mũi, tránh xịt trực tiếp vào vách ngăn.
Hít nhẹ khi xịt. Giữ đầu thẳng hoặc hơi cúi về phía trước; không ngửa đầu quá mức và không hít quá mạnh để tránh thuốc chảy xuống họng
Không xì mũi ngay sau khi sử dụng nếu hướng dẫn của sản phẩm khuyến cáo chờ một khoảng thời gian.
Tuân thủ đúng số lần sử dụng trong ngày.

Cần mồi bơm trước lần sử dụng đầu tiên hoặc sau thời gian dài không dùng theo hướng dẫn của từng sản phẩm.

6. Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu triệu chứng kéo dài ít nhất 10 ngày mà không cải thiện hoặc nặng lên sau một giai đoạn đã đỡ. Ngoài ra, bạn cũng nên đi khám khi gặp phải dấu hiệu sau:

Nghẹt hoặc chảy dịch dai dẳng một bên.
Chảy máu mũi tái diễn.
Đau hoặc sưng quanh mắt.
Nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
Đau đầu dữ dội, cứng gáy hoặc rối loạn ý thức.
Giảm hoặc mất khứu giác kéo dài.
Khô, đau, loét mũi hoặc chảy máu xuất hiện thường xuyên khi dùng thuốc.
Thay đổi thị lực.
Trẻ em sử dụng kéo dài hoặc có dấu hiệu tăng trưởng chậm.
Dịch mũi vàng hoặc xanh đơn độc không đủ để kết luận nhiễm khuẩn.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Xịt mũi corticoid mang lại hiệu quả trong kiểm soát viêm mũi dị ứng khi được sử dụng đúng chỉ định và đúng kỹ thuật. Corticosteroid xịt mũi có thể được sử dụng dài hạn ở một số người bệnh khi đúng chỉ định, đúng liều và được đánh giá định kỳ. Người bệnh không nên tự tăng liều, kéo dài ngoài kế hoạch điều trị hoặc tự ngừng thuốc khi chưa đánh giá mức độ kiểm soát bệnh.

Nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, hãy đến cơ sở chuyên khoa để được thăm khám và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Cần thêm thông tin về chăm sóc mũi xoang có thể liên hệ hotline miễn cước 1800 234 558 để được dược sĩ chuyên môn hỗ trợ. Thông tin trong bài chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ.