Cách rửa mũi đơn giản tại nhà và những lưu ý quan trọng

Rửa mũi, hay tưới rửa khoang mũi, là cách đưa dung dịch phù hợp vào khoang mũi để hỗ trợ làm sạch dịch nhầy, bụi bẩn và dị nguyên. Đây không phải là thủ thuật rửa xoang chuyên sâu tại cơ sở y tế. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa biết nên chọn rửa ở mũi hay xịt mũi là phù hợp để chăm sóc xoang? Nếu vậy hãy cùng tìm hiểu ngay bài viết sau.

1. Nên rửa mũi hay xịt mũi?

Tưới rửa khoang mũi và xịt mũi đều là các phương pháp giúp làm sạch khoang mũi, nhưng mỗi cách sẽ phù hợp với những mục đích khác nhau.

Tưới rửa khoang mũi có thể giúp làm sạch dịch nhầy, bụi bẩn, dị nguyên và một phần tác nhân bám trên niêm mạc mũi, từ đó hỗ trợ giảm kích thích mũi. Còn ‘xịt mũi’ chủ yếu thường đề cập đến các sản phẩm xịt vệ sinh mũi như nước muối hoặc dung dịch làm ẩm, không bao gồm các thuốc xịt mũi điều trị như corticosteroid, kháng histamin hoặc thuốc co mạch.

Do đó, tưới rửa khoang mũi hay được dùng trong trường hợp có nhiều dịch nhầy, nghẹt mũi, viêm mũi xoang hoặc cần làm sạch sâu khoang mũi. Còn xịt mũi thường sẽ thích hợp để vệ sinh nhẹ nhàng, cấp ẩm và hỗ trợ làm sạch niêm mạc.

Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp nào để vệ sinh mũi còn phụ thuộc vào tình trạng bệnh lý cụ thể và hướng dẫn của nhân viên y tế.

Nên rửa mũi hay xịt mũi?

2. Có nên rửa mũi hàng ngày không?

Nhiều người cho rằng tưới rửa khoang mũi hàng ngày giúp phòng bệnh đường hô hấp tốt hơn. Tuy nhiên, điều này không hoàn toàn đúng bởi vì niêm mạc mũi có cơ chế tự làm sạch nhờ lớp chất nhầy và hệ thống lông chuyển.

Lớp dịch nhầy có vai trò giữ lại bụi bẩn, vi khuẩn, phấn hoa và các tác nhân lạ trước khi chúng đi sâu vào đường hô hấp. Đồng thời, lớp dịch này còn giúp duy trì độ ẩm cho luồng không khí trước khi vào phổi.

Hệ thống lông chuyển có cấu trúc nhỏ li ti chuyển động liên tục, giúp vận chuyển lớp dịch nhầy chứa bụi bẩn và tác nhân lạ từ khoang mũi xuống họng để được loại bỏ qua đường tiêu hóa.

Việc rửa xoang mũi quá thường xuyên hoặc lạm dụng có thể ảnh hưởng đến cơ chế bảo vệ tự nhiên của niêm mạc. Vì vậy, không nên tự ý tưới rửa khoang mũi hằng ngày trong thời gian dài nếu không có triệu chứng hoặc không có hướng dẫn từ nhân viên y tế.

Trong một số trường hợp như viêm mũi dị ứng, viêm xoang hoặc nhiều dịch nhầy, việc tưới rửa khoang mũi có thể được cân nhắc theo nhu cầu và hướng dẫn phù hợp.

2.1 Những trường hợp có thể cân nhắc tưới rửa khoang mũi

Viêm mũi dị ứng
Viêm xoang cấp hoặc mạn tính
Cảm cúm, cảm lạnh
Tăng tiết dịch mũi
Nghẹt mũi do dịch nhầy đặc
Hay làm việc trong môi trường ô nhiễm, tiếp xúc nhiều với khói bụi

Người viêm mũi dị ứng nên vệ sinh mũi thường xuyên

2.2 Khi nào bạn không nên lạm dụng rửa mũi?

Không nên tự ý rửa xoang mũi quá nhiều lần trong ngày khi bạn không có triệu chứng đường hô hấp, mũi đang chảy máu hoặc tổn thương, có viêm tai giữa hoặc đau tai chưa được đánh giá, sau phẫu thuật vùng mũi nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Ngừng rửa mũi và đi khám nếu xuất hiện đau tai, ù tai, chóng mặt, chảy máu mũi, đau rát nhiều, sặc nhiều, khó thở hoặc triệu chứng nặng hơn sau khi rửa. Nếu có nhu cầu vệ sinh mũi thường xuyên, nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế để lựa chọn tần suất phù hợp.

Với trẻ nhỏ, không nên tự rửa mũi áp lực mạnh nếu chưa được hướng dẫn. Phụ huynh nên dùng sản phẩm phù hợp lứa tuổi, thao tác nhẹ nhàng và hỏi nhân viên y tế nếu trẻ quấy khóc nhiều, đau tai, chảy máu mũi hoặc có bệnh lý tai mũi họng kèm theo.

3. Cách rửa mũi đúng cách tại nhà

Thực hiện rửa xoang mũi đúng kỹ thuật giúp làm sạch dịch tiết hiệu quả và hạn chế cảm giác khó chịu trong quá trình vệ sinh mũi. Bạn có thể rửa xoang mũi bằng nước muối sinh lý đóng chai hoặc dung dịch tự pha từ nước đã đun sôi để nguội theo đúng tỷ lệ hướng dẫn.

Nếu tự pha dung dịch, nên dùng gói muối rửa mũi theo đúng hướng dẫn và nước cất, nước vô khuẩn hoặc nước đã đun sôi để nguội. Không dùng nước máy chưa đun sôi để rửa mũi. Quy trình thực hiện khá đơn giản và có thể tiến hành qua 4 bước cơ bản tại nhà.

3.1 Bước 1: Chuẩn bị dụng cụ

Trước khi rửa xoang mũi, cần chuẩn bị đầy đủ dụng cụ chuyên dụng và đảm bảo chúng đã được vệ sinh sạch để sử dụng an toàn.

Nước muối sinh lý vô khuẩn hoặc dung dịch rửa mũi phù hợp
Bình rửa mũi chuyên dụng, bình bóp mềm hoặc bình xịt rửa mũi
Khăn giấy sạch
Bồn rửa hoặc chậu để hứng dịch

Lưu ý: Để rửa xoang mũi, bạn nên ưu tiên sử dụng sản phẩm đạt tiêu chuẩn và mua tại cơ sở uy tín.

3.2 Bước 2: Đặt tư thế đúng

Đứng trước bồn rửa mặt
Khi thực hiện, hãy cúi nhẹ người về phía trước và hướng mặt xuống bồn rửa.
Nghiêng đầu sang một bên, sau đó đặt đầu vòi vào lỗ mũi phía trên với lực vừa phải để hạn chế rò rỉ dung dịch.

Tránh đưa vòi quá sâu hoặc chạm vào vách ngăn mũi để giảm cảm giác khó chịu. Đồng thời, không ngửa đầu ra sau vì nước có thể chảy ngược xuống họng gây khó chịu.

3.3 Bước 3: Tiến hành vệ sinh mũi

Đặt đầu vòi vào một bên mũi
Trong quá trình rửa xoang mũi, nên giữ miệng mở và hít thở bằng miệng để thao tác thuận lợi hơn.
Bơm nước muối từ từ để dung dịch đi qua khoang mũi và chảy ra ở lỗ mũi đối diện.
Sau khi hoàn tất, thở nhẹ qua mũi để đẩy phần dung dịch còn sót lại, rồi xì mũi nhẹ nhàng. Thực hiện tương tự với bên mũi còn lại.

Trong quá trình thực hiện, một lượng nhỏ dung dịch có thể chảy xuống họng, đây thường là hiện tượng bình thường.

3.4 Bước 4: Làm sạch sau khi rửa

Sau khi hoàn tất quá trình rửa mũi, người bệnh nên:

Xì mũi nhẹ nhàng để loại bỏ dịch còn sót lại
Vệ sinh và làm khô dụng cụ rửa xoang mũi
Rửa tay sạch sau khi thực hiện

Hướng dẫn cách vệ sinh mũi tại nhà

Chú ý tránh xì mũi quá mạnh vì có thể tạo áp lực lên khoang mũi và tai. Lưu ý, nên sử dụng nước muối sinh lý, nước cất hoặc nước đã đun sôi để nguội khi rửa xoang mũi giúp đảm bảo an toàn. Sau mỗi lần dùng, cần vệ sinh kỹ dụng cụ rửa xoang mũi và không dùng chung với người khác nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.

4. Một số lưu ý khi rửa mũi tại nhà

Đi khám nếu nghẹt mũi hoặc đau xoang kéo dài trên 10 ngày không cải thiện, sốt cao, đau nhức mặt tăng dần, dịch mũi đặc vàng/xanh có mùi hôi, chảy máu mũi tái diễn, đau tai, giảm khứu giác kéo dài, khó thở, đau/sưng quanh mắt hoặc triệu chứng nặng lên sau khi đã đỡ.

Một số lưu ý khi vệ sinh mũi tại nhà

Rửa mũi có thể hỗ trợ làm sạch khoang mũi, loại bỏ dịch nhầy và giúp đường thở thông thoáng hơn trong một số trường hợp như viêm mũi dị ứng hoặc viêm xoang. Tuy nhiên, biện pháp này cần thực hiện đúng kỹ thuật và không nên lạm dụng để tránh ảnh hưởng đến cơ chế bảo vệ tự nhiên của niêm mạc mũi. Nếu cần tư vấn thêm vui lòng liên hệ theo số hotline miễn cước 1800 234 558 để được Dược sĩ chuyên môn hỗ trợ. Thông tin chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế hướng dẫn của chuyên gia y tế.