Viêm mũi dị ứng kéo dài: Nguyên nhân và giải pháp kiểm soát

Viêm mũi dị ứng kéo dài là tình trạng khiến nhiều người phải đối mặt với các triệu chứng như hắt hơi liên tục, nghẹt mũi, chảy nước mũi và ngứa mũi trong thời gian dài. Không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày, bệnh còn ảnh hưởng đến giấc ngủ, hiệu suất làm việc và có nguy cơ dẫn đến nhiều biến chứng nếu không được kiểm soát đúng cách.

Vậy vì sao viêm mũi dị ứng kéo dài dai dẳng? Làm thế nào để kiểm soát và điều trị hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Thế nào là viêm mũi dị ứng kéo dài?

Viêm mũi dị ứng là phản ứng của hệ miễn dịch khi niêm mạc mũi tiếp xúc với các yếu tố như:

Tiếp xúc thường xuyên với dị nguyên và yếu tố kích thích:  Việc thường xuyên tiếp xúc với dị nguyên như mạt bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc, gián hoặc biểu mô động vật có thể khiến phản ứng dị ứng tái diễn. Bên cạnh đó, khói thuốc lá, bụi mịn, ô nhiễm không khí và mùi hóa chất có thể kích thích niêm mạc, làm các triệu chứng trở nên rõ rệt hoặc kéo dài hơn.

Yếu tố kích thích/làm nặng: khói thuốc, bụi mịn, ô nhiễm không khí, mùi hóa chất, nước hoa, không khí lạnh và thay đổi nhiệt độ đột ngột.

Khi đó, cơ thể giải phóng histamin và các chất trung gian gây viêm, dẫn đến hàng loạt triệu chứng khó chịu. Theo phân loại ARIA – Viêm mũi dị ứng và tác động đến hen phế quản, viêm mũi dị ứng kéo dài là tình trạng các triệu chứng xuất hiện trên 4 ngày mỗi tuần và kéo dài hơn 4 tuần liên tiếp.

Các biểu hiện thường gặp gồm: hắt hơi (đặc biệt vào buổi sáng hoặc sau khi tiếp xúc với dị nguyên), chảy nước mũi trong, ngứa mũi, nghẹt mũi (thường xảy ra ở cả hai bên và có thể thay đổi theo thời điểm). Một số người cũng có thể kèm theo ngứa mắt, đỏ mắt hoặc chảy nước mắt. Nếu không được kiểm soát, các triệu chứng có thể tái phát nhiều lần, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

Hắt hơi liên tục là triệu chứng điển hình của viêm mũi dị ứng

Cần phân biệt viêm mũi dị ứng với những bệnh lý nào?

Các triệu chứng nghẹt mũi, hắt hơi và chảy dịch mũi không chỉ gặp trong viêm mũi dị ứng. Bác sĩ có thể cần phân biệt với cảm lạnh do virus, viêm mũi không dị ứng, viêm mũi do lạm dụng thuốc co mạch, viêm mũi xoang, polyp mũi, vẹo vách ngăn hoặc các tổn thương gây nghẹt mũi một bên. Việc chẩn đoán dựa trên bệnh sử, thăm khám và có thể kết hợp nội soi hoặc xét nghiệm dị ứng khi cần thiết.

2. Nguyên nhân khiến viêm mũi dị ứng dai dẳng

Có nhiều nguyên nhân khiến bệnh kéo dài hoặc tái phát liên tục.

Tiếp xúc thường xuyên với dị nguyên

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Người bệnh liên tục hít phải các tác nhân gây dị ứng như: Mạt bụi trong chăn ga, gối đệm, bụi nhà, phấn hoa, lông chó, mèo, nấm mốc, khói thuốc lá, ô nhiễm không khí. Việc tiếp xúc lặp đi lặp lại khiến phản ứng dị ứng diễn ra thường xuyên, làm các triệu chứng khó thuyên giảm.

Cơ địa dị ứng

Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng. Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh dị ứng, hen phế quản hoặc chàm có nguy cơ cao bị viêm mũi dị ứng kéo dài.

Thời tiết thay đổi

Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, đặc biệt khi giao mùa hoặc không khí lạnh, có thể kích thích niêm mạc mũi và làm triệu chứng bùng phát.

Điều trị chưa đúng cách

Một số người chỉ điều trị khi triệu chứng xuất hiện rồi ngừng thuốc sớm, tự ý sử dụng thuốc xịt co mạch kéo dài hoặc không loại bỏ yếu tố gây dị ứng, khiến bệnh tái phát nhiều lần.

Môi trường sống và làm việc

Không gian nhiều bụi, độ ẩm cao, điều hòa không được vệ sinh định kỳ hoặc môi trường tiếp xúc hóa chất cũng làm tăng nguy cơ bệnh kéo dài.

Một số nguyên nhân khiến mũi hay bị dị ứng

3. Viêm mũi dị ứng kéo dài gây ảnh hưởng gì đến sức khỏe?

Nhiều người cho rằng viêm mũi dị ứng chỉ gây hắt hơi và sổ mũi nên chủ quan. Tuy nhiên, khi kéo dài, bệnh có thể ảnh hưởng đến nhiều mặt của sức khỏe.

Ảnh hưởng đến giấc ngủ

Nghẹt mũi khiến người bệnh phải thở bằng miệng, ngủ không sâu giấc, dễ thức giấc giữa đêm và cảm thấy mệt mỏi sau khi thức dậy.

Giảm hiệu quả học tập và làm việc

Hắt hơi liên tục, chảy nước mũi và đau đầu khiến người bệnh khó tập trung, giảm năng suất lao động và học tập.

Tăng nguy cơ viêm xoang

Tình trạng viêm và phù nề niêm mạc kéo dài có thể ảnh hưởng đến thông khí, dẫn lưu xoang và làm tăng khả năng đồng mắc viêm mũi xoang ở một số người. Tuy nhiên, dịch mũi đổi màu không đồng nghĩa chắc chắn với nhiễm khuẩn.

Làm nặng thêm bệnh hen phế quản

Viêm mũi dị ứng và hen phế quản có mối liên quan chặt chẽ. Kiểm soát kém viêm mũi dị ứng có thể khiến các triệu chứng hen trở nên nghiêm trọng hơn ở người mắc đồng thời hai bệnh.

Giảm chất lượng cuộc sống

Việc phải đối mặt với các triệu chứng kéo dài khiến người bệnh luôn cảm thấy khó chịu, mất tự tin trong giao tiếp và hạn chế các hoạt động thường ngày.

Mũi bị dị ứng kéo dài gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống

4. Giải pháp kiểm soát viêm mũi dị ứng kéo dài

Để kiểm soát bệnh hiệu quả, cần kết hợp nhiều biện pháp thay vì chỉ tập trung vào việc giảm triệu chứng.

Hạn chế tiếp xúc với dị nguyên

Người bệnh nên vệ sinh nhà cửa thường xuyên, giặt chăn ga, gối định kỳ, hạn chế nuôi thú cưng nếu dị ứng với lông động vật, đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc khi dọn dẹp, giữ môi trường sống thông thoáng, hạn chế nấm mốc.

Vệ sinh mũi đúng cách

Rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý giúp loại bỏ bụi bẩn, dịch tiết và hỗ trợ làm sạch niêm mạc mũi.

Duy trì sức khỏe tốt

Duy trì chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ giấc, tập luyện thể dục đều đặn và hạn chế hút thuốc lá góp phần cải thiện sức khỏe đường hô hấp.

Chủ động theo dõi triệu chứng

Nếu các biểu hiện xuất hiện theo mùa hoặc khi tiếp xúc với một số yếu tố nhất định, người bệnh nên ghi nhận để chủ động phòng tránh.

Vệ sinh mũi đúng cách giúp hạn chế nguy cơ các bệnh lý về mũi

5. Cách điều trị viêm mũi dị ứng kéo dài

Việc điều trị cần dựa trên nguyên nhân, mức độ bệnh và chỉ định của bác sĩ.

Điều trị bằng thuốc

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định một số thuốc dưới đây:

• Corticosteroid xịt mũi là lựa chọn nền tảng, đặc biệt với viêm mũi dị ứng dai dẳng hoặc mức độ trung bình–nặng. Thuốc hiệu quả hơn kháng histamin uống và thuốc kháng leukotriene trong kiểm soát tổng thể triệu chứng mũi, nhất là nghẹt mũi.
• Kháng histamin thế hệ hai phù hợp khi hắt hơi, ngứa và chảy nước mũi chiếm ưu thế. Không nên khuyến khích thường quy kháng histamin thế hệ một vì tác dụng an thần và ảnh hưởng nhận thức, khả năng làm việc/lái xe.
• Khi đơn trị liệu xịt corticosteroid chưa đủ hiệu quả, có thể cân nhắc dạng phối hợp corticosteroid xịt mũi + kháng histamin xịt mũi theo bác sĩ.
• Thuốc đối kháng thụ thể leukotriene, chủ yếu là montelukast, chỉ được cân nhắc trong một số trường hợp, chẳng hạn người đồng mắc hen hoặc không đáp ứng/không dung nạp các lựa chọn phù hợp khác.
• Thuốc co mạch xịt mũi chỉ nên dùng ngắn ngày theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Dùng kéo dài có thể gây nghẹt mũi bật lại do thuốc.

Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc kéo dài hoặc thay đổi liều lượng khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế.

Liệu pháp miễn dịch dị nguyên

Liệu pháp miễn dịch dị nguyên dưới da hoặc dưới lưỡi có thể được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc khi đã xác định được dị nguyên có liên quan lâm sàng, triệu chứng chưa được kiểm soát đầy đủ hoặc người bệnh mong muốn giảm phụ thuộc vào thuốc. Phương pháp này cần được chỉ định, theo dõi và thực hiện theo quy trình chuyên môn.

Hỗ trợ kiểm soát triệu chứng

Bên cạnh điều trị theo chỉ định của bác sĩ, nhiều người lựa chọn thêm các sản phẩm có nguồn gốc thảo dược nhằm hỗ trợ giảm các triệu chứng của viêm mũi dị ứng và góp phần duy trì sự thông thoáng của đường hô hấp. Người dùng nên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc nhân viên y tế.

Sử dụng thuốc để điều trị viêm mũi dị ứng

6. Khi nào cần đi khám khi bị viêm mũi dị ứng kéo dài?

Nên đi khám khi triệu chứng kéo dài, tái diễn thường xuyên, gây rối loạn giấc ngủ hoặc không cải thiện sau khi đã tránh yếu tố khởi phát và sử dụng biện pháp điều trị đúng hướng dẫn.

Ngoài ra, khi gặp các dấu hiệu dưới đây nên khám sớm hoặc khẩn cấp:

• Nghẹt mũi hoặc chảy dịch dai dẳng một bên.
• Chảy máu mũi tái diễn hoặc dịch mũi lẫn máu.
• Sưng quanh mắt, đau mắt, nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
• Đau đầu dữ dội, cứng gáy, rối loạn ý thức.
• Khò khè, khó thở, tức ngực hoặc hen kiểm soát kém.
• Giảm/mất khứu giác kéo dài, nghi ngờ polyp mũi.
• Sốt cao, đau mặt nhiều hoặc triệu chứng nặng lên sau giai đoạn đã cải thiện.
• Dịch mũi vàng hoặc xanh đơn độc không đủ để kết luận nhiễm khuẩn; cần đánh giá cùng thời gian bệnh, sốt, đau mặt và diễn tiến triệu chứng.

Việc thăm khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân, đánh giá mức độ bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, từ đó giảm nguy cơ biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Viêm mũi khi nào cần đi khám?

Viêm mũi dị ứng kéo dài không chỉ gây khó chịu mà còn có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe nếu không được kiểm soát đúng cách. Chủ động tránh dị nguyên, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ là những yếu tố quan trọng giúp giảm triệu chứng và hạn chế tái phát. Khi bệnh kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn kịp thời. Nếu cần thêm thông tin về chăm sóc mũi xoang hoặc sử dụng sản phẩm hỗ trợ, có thể liên hệ hotline miễn cước 1800 234 558 để được dược sĩ chuyên môn hỗ trợ. Thông tin trong bài chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ.

7. Tài liệu tham khảo

7.1 American College of Allergy, Asthma & Immunology (ACAAI) – Hay Fever (Allergic Rhinitis)

7.2 Mayo Clinic – Hay Fever (Allergic Rhinitis)

7.3 MedlinePlus – Allergic Rhinitis

7.4 CDC – Allergens and Pollen